Afganistan’a dev geri dönüş dalgası: 3 yıldan kısa sürede 6 milyon kişi geri gönderildi

Pakistan ve İran’ın Afgan göçmenlere yönelik uygulamalarını sertleştirmesiyle Afganistan’a yönelik büyük geri dönüş dalgası devam ediyor. Bu yıl içerisinde iki ülkeden Afganistan’a geri dönmek zorunda kalanların sayısı bir milyona ulaşırken, üç yıldan kısa bir süre içinde ülkeye geri dönen toplam kişi sayısının 6 milyonu geçtiği belirtiliyor.

Geri dönüşlerin en yoğun yaşandığı noktalardan biri Pakistan ile Afganistan arasındaki Torkham Sınır Kapısı oldu. Her gün çok sayıda aile, yıllardır yaşadıkları Pakistan’dan ayrılarak daha önce hiç görmedikleri veya onlarca yıldır bulunmadıkları Afganistan’a geçiyor.

Hayatında ilk kez Afganistan’a geldi

Pakistan’da doğan 35 yaşındaki Nazia da geri gönderilenler arasında bulunuyor. İki çocuğuyla Torkham’dan Afganistan’a geçen Nazia, ülkesine gelmenin kendisi için farklı duygular yarattığını ancak Afganistan’daki ekonomik koşullardan endişe duyduğunu anlattı.

Nazia’nın sekiz kız kardeşi ve onların çocuklarının da aralarında bulunduğu ailesinin büyük bölümünün bu yıl Pakistan veya İran’dan Afganistan’a gönderildiği belirtildi.

Geri dönen birçok aile, geçimini sağlayacak düzenli gelirinin, barınacak kalıcı evinin veya temel ihtiyaçlarını karşılayacak yeterli kaynağının bulunmadığını ifade ediyor.

Üç yıldan kısa sürede 6 milyon kişi geri döndü

Birleşmiş Milletler verilerine göre yalnızca 2026’da Pakistan ve İran’dan Afganistan’a dönmek zorunda kalanların sayısı yaklaşık bir milyona ulaştı.

Üç yıldan kısa bir zaman diliminde Afganistan’a gerçekleşen toplam geri dönüş ise 6 milyon kişiyi geçti. Bu büyüklükteki nüfus hareketinin ülkenin zaten sınırlı olan barınma, sağlık, gıda ve istihdam kapasitesi üzerindeki baskıyı artırdığı belirtiliyor.

Afganistan’da bu yıl yaklaşık 21,9 milyon kişinin yaşamını sürdürebilmek için insani yardıma ihtiyaç duyduğu tahmin ediliyor.

Kadınlar ve kız çocukları geleceklerinden endişeli

Geri dönenler arasında bulunan 40 yaşındaki Zarina ise özellikle kadınların ve kız çocuklarının geleceğinden endişe duyuyor.

Taliban yönetiminde kız çocuklarının ortaöğretime ve kadınların üniversite eğitimine erişiminin engellenmesi, geri gönderilen ailelerin kaygılarını artıran başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.

Zarina ve ailesi geçici barınma alanlarında yaşamını sürdürürken, iş kuracak veya geçimini sağlayacak yeterli kaynağa sahip olmadıklarını belirtiyor.

Pakistan 16 bin kişiye geçici muafiyet tanıdı

Pakistan yönetimi, insani gerekçelerle savunmasız durumda olduğu belirlenen 16 bin Afganın sınır dışı edilmekten geçici olarak muaf tutulmasına karar verdi.

Muafiyet kapsamında kadınlar, çocuklar, yaşlılar ve özel risk taşıdığı değerlendirilen bazı gruplar bulunuyor.

Buna karşılık Pakistan’da Afganistan’a gönderilmeleri halinde ciddi zarar görme riski taşıdığı değerlendirilen kişilerin sayısının 250 bine kadar çıkabileceği tahmin ediliyor.

Birleşmiş Milletler ise Afganların geri dönüşlerinin gönüllü, güvenli ve insan onuruna uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerektiğini vurgularken, milyonlarca kişinin kısa sürede ülkeye dönmesinin Afganistan’daki insani krizi daha da ağırlaştırabileceği uyarısında bulunuyor.