BM’den kritik iklim uyarısı: Dünya 1,5 derece sınırını aşmaya hazırlanıyor

Birleşmiş Milletler Çevre Programının yayımladığı yeni iklim raporu, küresel sıcaklık artışında kritik kabul edilen 1,5 derece sınırına ilişkin çarpıcı bir tablo ortaya koydu. Rapora göre dünyanın önümüzdeki birkaç yıl içinde sanayi öncesi dönemin 1,5 derece üzerindeki sıcaklık seviyesini aşması artık büyük ölçüde kaçınılmaz hale geldi.

“Limiting Overshoot” adlı raporda, bundan sonraki temel hedefin eşiğin aşılmasını tamamen önlemekten ziyade sıcaklık artışının ne kadar yükseldiğini ve 1,5 derecenin üzerinde ne kadar süre kaldığını mümkün olduğunca sınırlamak olduğu vurgulandı.

En iyimser senaryoda bile 1,8 derece

Raporda değerlendirilen en iyimser senaryoda küresel sıcaklık artışının 1,8 derece civarında zirve yapabileceği belirtildi. Diğer senaryolarda ise ısınmanın 2 derecenin üzerine çıkma riski bulunuyor.

2024 yılı, yıllık küresel sıcaklık ortalamasının ilk kez sanayi öncesi seviyenin 1,5 derece üzerine çıktığı yıl olmuştu. Ancak Paris Anlaşması’ndaki 1,5 derece hedefi tek bir yıl yerine uzun dönemli sıcaklık ortalamasını esas alıyor.

Her onda bir derece riski büyütüyor

UNEP, 1,5 derecenin üzerindeki her ek sıcaklık artışının aşırı sıcak hava dalgalarını, selleri, kuraklığı ve diğer afetleri daha sık ve şiddetli hale getireceği uyarısında bulundu.

İnsan sağlığı, gıda güvenliği, su kaynakları, altyapı, kentler ve ekonomilerin artan sıcaklıklardan doğrudan etkilenmesi bekleniyor.

Küçük ada devletleri ve alçak kıyı bölgelerinde deniz seviyesinin yükselmesine bağlı risklerin artacağı, büyük buz tabakalarının istikrarsızlaşması ve Amazon yağmur ormanlarının bozulması gibi geri dönüşü son derece güç eşiklere yaklaşılabileceği belirtildi.

Guterres: Daha fazla bekleyemeyiz

BM Genel Sekreteri António Guterres, kuzey yarımkürede son dönemde yaşanan aşırı sıcaklıklar, büyük orman yangınları ve ölümcül sellerin gelecekte karşılaşılabilecek koşulların açık bir uyarısı olduğunu söyledi.

Guterres, 1,5 derece eşiğinin üzerindeki sıcaklık artışının mümkün olduğunca düşük tutulması ve bu seviyenin üzerinde geçirilen sürenin kısaltılması gerektiğini vurguladı.

Fosil yakıtlardan çıkış hızlandırılmalı

Raporda fosil yakıt kullanımından çıkışın hızlandırılması, yenilenebilir enerji yatırımlarının artırılması ve özellikle metan salımlarının hızla azaltılması önerildi.

Kara, orman ve okyanus ekosistemlerinin korunması, iklim değişikliğine uyum yatırımlarının artırılması ve doğa temelli serinletme çözümlerinin yaygınlaştırılması da öncelikli adımlar arasında gösterildi.

Net sıfır artık son hedef değil

UNEP, net sıfır emisyon hedefinin artık sürecin son noktası olarak görülmemesi gerektiğini belirtti. Rapora göre sıcaklığın yeniden 1,5 derecenin altına indirilebilmesi için uzun vadede atmosfere salınandan daha fazla sera gazının uzaklaştırıldığı “net negatif” döneme geçilmesi gerekecek.

Bunun başarılabilmesi için güçlü siyasi irade, uluslararası iş birliği ve yeterli iklim finansmanının kritik olduğu vurgulandı.

BM, iklim krizinde tarihsel sorumluluğu daha yüksek olan ülkelerin emisyon azaltımı ve gelişmekte olan ülkelere finansman konusunda daha hızlı hareket etmesi gerektiğini bildirdi.