Büyük Zafer 104 yaşında: 30 Ağustos’ta tarihin akışı değişti

Türk milletinin Kurtuluş Savaşı’ndaki en önemli askerî başarılarından 30 Ağustos Zaferi’nin üzerinden 104 yıl geçti. Mustafa Kemal Paşa’nın başkomutanlığındaki Türk ordusu, 26 Ağustos 1922’de başlayan Büyük Taarruz’un ardından 30 Ağustos’ta Dumlupınar bölgesinde Yunan ordusunun ana kuvvetlerini yenilgiye uğratarak savaşın askerî sonucunu belirledi.

Sakarya’dan Büyük Taarruz’a uzanan hazırlık

Büyük Taarruz’a giden süreçte en önemli dönüm noktalarından biri Sakarya Meydan Muharebesi oldu. Yunan kuvvetleri 1921 yazında Ankara’nın batısındaki Polatlı-Haymana hattına kadar ilerledi. 23 Ağustos-13 Eylül 1921 tarihleri arasında 22 gün 22 gece süren Sakarya Meydan Muharebesi’nin sonunda Yunan ordusunun ilerleyişi durduruldu ve 13 Eylül’de Sakarya Nehri’nin doğusunda Yunan kuvveti kalmadı.

Sakarya Zaferi’nin ardından Türk ordusu yaklaşık bir yıl boyunca kesin sonuçlu taarruza hazırlandı. Personel, silah, mühimmat ve ulaştırma imkânları güçlendirilirken harekâtın hazırlıkları büyük bir gizlilik içinde yürütüldü.

Taarruz 26 Ağustos sabahı başladı

Büyük Taarruz, 26 Ağustos 1922 sabahı Afyonkarahisar’daki Kocatepe’den yönetilen harekâtla başladı. Türk topçusunun ateşinin ardından piyade birlikleri Yunan savunma hatlarına yöneldi.

İlk gün Tınaztepe, Belentepe ve Kalecik Sivrisi ele geçirildi. 1. Ordu birlikleri Büyük Kaleciktepe’den Çiğiltepe’ye uzanan yaklaşık 15 kilometrelik bölgede Yunan ordusunun birinci hat mevzilerini aldı. 5. Süvari Kolordusu düşmanın gerisindeki ulaştırma hatlarına saldırırken 2. Ordu karşısındaki Yunan birliklerini cephede tutma görevini sürdürdü.

Türk ordusunun 27 Ağustos’ta bütün cephelerde sürdürdüğü taarruz sonucunda Afyonkarahisar kurtarıldı. 28 ve 29 Ağustos’taki harekâtlarla Yunan birliklerinin geri çekilme yollarının kesilmesi ve ana kuvvetlerin kuşatılması hedeflendi.

Kesin sonuç 30 Ağustos’ta alındı

29 Ağustos gecesi yapılan değerlendirmede, kuşatılan Yunan kuvvetlerine karşı harekâtın hızla sonuçlandırılması kararlaştırıldı. 30 Ağustos’ta Aslıhanlar-Çalköy-Dumlupınar bölgesinde gerçekleştirilen Başkomutanlık Meydan Muharebesi, Türk ordusunun kesin zaferiyle tamamlandı.

Yunan ordusunun büyük bölümü kuşatılarak savaşma gücünü kaybetti. Yunan komuta heyetinden General Nikolaos Trikupis ve beraberindeki komutanlar ise geri çekilmelerinin ardından 2 Eylül’de esir alındı.

Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, zaferden sonra ordulara 1 Eylül’de yayımladığı emirle takip harekâtının sürdürülmesini istedi. Türk birliklerinin batıya ilerleyişi sonucunda 9 Eylül’de İzmir kurtarıldı ve Yunan ordusunun Anadolu’daki askerî varlığı kısa süre içerisinde sona erdi.

Bağımsızlık mücadelesinin askerî dönüm noktası

30 Ağustos Zaferi, yalnızca bir meydan muharebesinin kazanılması değil, Milli Mücadele’nin askerî hedeflerine ulaşmasının önünü açan gelişme olarak tarihe geçti. Zaferi takip eden süreç Mudanya Ateşkes Antlaşması ve ardından Lozan Barış Antlaşması’na uzandı.

Mustafa Kemal Atatürk, daha sonraki değerlendirmelerinde Büyük Taarruz’u her aşaması planlanmış, hazırlanmış ve zaferle sonuçlandırılmış büyük bir askerî eser olarak nitelendirdi; zaferin Türk milletinin özgürlük ve bağımsızlık iradesinin simgesi olduğunu vurguladı.

Türkiye, Büyük Zafer’in 104. yıl dönümünde başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere Milli Mücadele’nin komutanlarını, şehitlerini ve gazilerini anıyor.