Çin’de Sessiz Robot Devrimi: Fabrikalarda 2 Milyondan Fazla Robot Çalışıyor

Çin, üretim sektöründe yapay zekâ ve robot kullanımını hızla artırarak dünyanın en büyük otomasyon hamlelerinden birini gerçekleştiriyor. Pekin yönetiminin robotik ve ileri teknoloji sektörlerine sağladığı 20 milyar doları aşan kamu desteği, ülkenin ABD ile teknoloji rekabetinde konumunu güçlendirmeyi ve yaşlanan nüfus nedeniyle gelecekte ortaya çıkabilecek iş gücü açığını azaltmayı hedefliyor.

Uluslararası Robotik Federasyonunun verilerine göre Çin fabrikalarında çalışan endüstriyel robot sayısı 2 milyonu aşmış durumda. Yalnızca 2024 yılında ülkede 295 bin yeni endüstriyel robot kurulurken, bu rakam dünyadaki yeni kurulumların yüzde 54’üne karşılık geldi. Çin’in 2026-2030 dönemini kapsayan 15. Beş Yıllık Planı’nda da robotik ve yapay zekâ destekli üretim stratejik sektörler arasında yer alıyor.

Robotlar robot üretmeye hazırlanıyor

BBC’nin Chengdu’daki CRP Technology fabrikasında yaptığı inceleme, dönüşümün üretim hatlarına nasıl yansıdığını ortaya koydu. Yaklaşık 300 kişinin çalıştığı şirket dokuz yıldır otomobil, elektronik ve rüzgâr türbini üretimi gibi alanlarda kullanılan robot kollar geliştiriyor.

Şirkete göre bir robot kol, uygun şekilde programlandığında tekrarlayan üretim görevlerinin yüzde 90’dan fazlasını gerçekleştirebiliyor. Fabrikadaki araştırma ve geliştirme ekibi ise gelecekte başka robotların üretiminde görev alabilecek yeni nesil bir robot üzerinde çalışıyor.

31 yaşındaki mühendis Pang Kai, geliştirdikleri prototipin şu anda QR kod taramak gibi basit ve tekrarlayan işlemleri yapabildiğini belirterek, uzun vadede kendi kararlarını verebilen daha gelişmiş sistemler oluşturmayı amaçladıklarını söyledi. Pang, Çin’in yaklaşık 10 yıl sonra yeterli sayıda işçi bulmakta zorlanabileceğini ve robotlara duyulan ihtiyacın artacağını düşünüyor.

2035’te nüfusun yüzde 30’dan fazlası 60 yaş üstünde olacak

Robotlaşma hamlesinin arkasındaki en önemli nedenlerden biri Çin’in hızla yaşlanan nüfusu.

Çin Ulusal Sağlık Komisyonunun tahminlerine göre 2035 civarında 60 yaş ve üzerindeki nüfus 400 milyonu aşacak ve toplam nüfusun yüzde 30’undan fazlasını oluşturacak.

Rhodium Group’un 2026 tarihli projeksiyonuna göre ise Çin’in toplam nüfusu 2026-2035 arasında yaklaşık 60 milyon kişi azalabilir. Bu rakam 60 milyon kişinin aynı dönemde hayatını kaybedeceği anlamına gelmiyor; doğumlar, ölümler ve nüfusun doğal değişimi birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkması beklenen net nüfus kaybını ifade ediyor.

Çin’in imalat sektöründe hâlen yaklaşık 120 milyon kişinin çalışması ise dönüşümün başka bir riskini gündeme getiriyor. Otomasyonun çok hızlı ilerlemesi halinde iş gücü açığını kapatmak yerine milyonlarca mevcut işçinin istihdamını tehdit etme ihtimali bulunuyor.

Yeni nesil robotlarla çalışmaya hazırlanıyor

Çin yalnızca robot üretmiyor, robotlarla çalışacak yeni nesli de eğitiyor. Hangzhou Technician Institute’ta yapay zekâ ve robotik dersleri veren 28 yaşındaki Chen Tianyu, öğrencilerine endüstriyel robotların programlanmasından robotik tıbbi cihazların geliştirilmesine kadar farklı alanlarda eğitim veriyor.

Öğrenciler, robotların silindirik parçaları algılayıp taşıması gibi gerçek fabrika görevleri üzerinde kodlama çalışmaları gerçekleştiriyor. Chen, teknolojideki değişimin son derece hızlı olduğunu belirterek gençlerin dönüşüme uyum sağlamaması halinde iş dünyasında geride kalabileceğini söylüyor.

Leapmotor fabrikalarında otomasyon büyüyor

Elektrikli araç üreticisi Leapmotor da otomasyonun yoğun biçimde kullanıldığı Çinli şirketlerden biri. Şirketin Başkan Yardımcısı Cao Li, makinelerin teorik olarak günde 24 saat çalışabilmesinin önemli avantaj sağladığını ancak robotların da bakım ve düzenli kontrol gerektirdiğini belirtti.

Leapmotor’ın üretim tesislerinde presleme, kaynak ve boya gibi bazı bölümlerde otomasyon oranının yüzde 100’e yaklaştığı belirtiliyor. Bununla birlikte araçların son kontrollerinde yüzlerce insan çalışan görev yapmayı sürdürüyor.

Çin’in önündeki temel soru ise robotların insan emeğini tamamen değiştirmesinden çok, dönüşümün hangi hızda gerçekleşeceği. Pekin yönetimi açısından otomasyon, yaşlanan nüfus ve azalan iş gücüne karşı çözüm sunarken, milyonlarca fabrika çalışanının yeni teknoloji dönemine uyum sağlaması da ülkenin karşılaşacağı en büyük sosyal ve ekonomik sınavlardan biri olacak.