İHA tecrübesinden kargo havacılığına: Türkiye için yeni pazar

Türkiye’nin savunma sanayisinde insansız hava araçlarıyla kazandığı mühendislik, yapay zekâ, otonomi ve üretim tecrübesinin gelecekte sivil hava taşımacılığında da daha fazla kullanılması bekleniyor. Özellikle insansız kargo uçakları, lojistik sektöründe maliyetlerin azaltılması ve insanlı uçuşların ekonomik olmadığı hatlarda yeni taşımacılık modellerinin geliştirilmesi açısından dikkat çekiyor.

Baykar’ın ulusal ve uluslararası ticari hava kargo taşımacılığı yapmak üzere yeni bir işletme kurma hazırlıkları da Türkiye’de hava lojistiği alanındaki hareketliliği artırdı. Ancak kamuoyunda oluşan bazı değerlendirmelerin aksine, şirketin yeni hava kargo işletmesinin doğrudan insansız kargo uçaklarıyla faaliyete başlayacağı açıklanmış değil.

İlk etapta Airbus A321P2F kullanılacak

Baykar’ın kariyer platformunda yayımlanan ilanlar, yeni ticari hava kargo işletmesi için pilotlardan yer işletme ve uçuşa elverişlilik uzmanlarına kadar farklı pozisyonlarda personel arandığını ortaya koydu.

Mevcut planlamaya ilişkin bilgilere göre operasyonların ilk aşamada Airbus A321P2F tipi insanlı kargo uçağıyla başlaması hedefleniyor. Yaklaşık 28 ton yük taşıyabilen bu uçak, yolcu uçaklarının kargo taşımacılığına dönüştürülmüş versiyonu olarak kullanılıyor.

Dolayısıyla Baykar’ın hava kargo şirketi kurmasını, şirket tarafından açıklanmış bir “insansız kargo uçağı üretim programı” olarak değerlendirmek şu aşamada doğru değil. Buna karşılık ticari kargo operasyonlarında edinilecek sertifikasyon, uçuş işletme, bakım ve lojistik tecrübesinin gelecekte yeni hava taşımacılığı teknolojileri açısından önemli bir birikim oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Türkiye’nin insansız sistemlerde güçlü altyapısı var

Türkiye son yıllarda Bayraktar TB2, AKINCI, KIZILELMA, ANKA, AKSUNGUR ve ANKA III gibi farklı sınıflardaki insansız hava araçlarıyla geniş bir teknoloji ekosistemi oluşturdu.

Bu platformlarda geliştirilen otonom uçuş, yer kontrol, haberleşme, yapay zekâ, görev bilgisayarı ve sensör teknolojileri yalnızca askerî görevlerde değil, sivil taşımacılık uygulamalarında da kullanılabilecek teknik altyapılar arasında bulunuyor.

Savunma sanayisi uzmanları da askerî ihtiyaçlar doğrultusunda geliştirilen insansız sistem teknolojilerinin zaman içerisinde lojistik, afet yönetimi, tarım ve sivil ulaştırma gibi alanlara aktarılabileceğine dikkat çekiyor.

İnsansız kargo uçaklarında küresel yarış hızlanıyor

Dünyada insansız kargo hava araçlarına yönelik çalışmalar özellikle son yıllarda hız kazandı. Sabit kanatlı sistemler uzun menzilli taşımacılıkta öne çıkarken, dikey kalkış ve iniş yapabilen VTOL platformlarının kısa mesafelerde ve ulaşılması güç bölgelerde kullanılması üzerinde çalışılıyor.

Bununla birlikte teknolojinin yaygın ticari kullanıma geçmesinin önünde önemli engeller bulunuyor. Büyük yüklerin güvenli şekilde taşınması, hava sahasının insanlı uçaklarla paylaşılması, sertifikasyon, siber güvenlik, sigorta ve otonom sistemlere ilişkin hukuki sorumluluklar çözülmesi gereken başlıklar arasında.

Bu nedenle insansız kargo uçaklarının yakın dönemde geleneksel kargo uçaklarının tamamının yerini alması yerine, ilk aşamada belirli hatlarda ve özel görevlerde kullanılması daha gerçekçi görülüyor.

Baykar’ın İHA ihracatındaki deneyimi avantaj sağlayabilir

Baykar, 2025 yılında 2,2 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirirken gelirlerinin yüzde 88’ini yurt dışı satışlardan elde etti. Şirket bugüne kadar onlarca ülkeye insansız hava aracı ihraç ederek uluslararası satış, bakım, eğitim ve lojistik desteğinde önemli bir deneyim kazandı.

Baykar ile İtalyan Leonardo’nun kurduğu LBA Systems da insansız hava sistemlerinin geliştirilmesi ve üretimine yönelik çalışmalar yürütüyor. Bu ortaklığın Avrupa sivil ve askerî havacılık sertifikasyonu konusunda oluşturacağı tecrübenin ilerleyen yıllarda farklı otonom hava platformlarının geliştirilmesine katkı sağlaması mümkün.

Türkiye’nin insansız kargo havacılığında küresel lider olacağı ise henüz gerçekleşmiş bir durum değil. Mevcut teknoloji altyapısı önemli bir avantaj sağlasa da bu hedefin somutlaşması, yüksek taşıma kapasiteli platformların geliştirilmesi, sivil sertifikasyonların tamamlanması ve ticari operasyonların başlamasına bağlı olacak.