İzmit Körfezi’nde dijital ikiz dönemi: Kirlilik önceden tahmin edilecek

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ile Orta Doğu Teknik Üniversitesi Deniz Bilimleri Enstitüsü iş birliğinde yürütülen İzmit Körfezi Dijital İkiz Projesi kapsamında Körfez’in çevresel yapısını ayrıntılı biçimde ortaya koyacak kapsamlı ölçüm çalışmaları gerçekleştiriliyor.

2026 yılında başlatılan ve 25 ayda tamamlanması planlanan projeyle İzmit Körfezi’nin fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri sayısal ortamda modellenerek gerçek ve ölçülmüş verilerle çalışan bir karar destek sistemi oluşturulması hedefleniyor.

Sistem sayesinde kirlilik kaynaklarının daha hızlı belirlenmesi, su kalitesindeki değişimlerin takip edilmesi ve iklim değişikliği dahil farklı çevresel senaryoların Körfez üzerindeki etkilerinin önceden değerlendirilmesi amaçlanıyor.

27 istasyondan örnek alındı

ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsüne bağlı Bilim-2 Araştırma Gemisi ile yürütülen saha çalışmalarında İzmit Körfezi genelindeki 27 istasyonda deniz suyu örnekleri alındı.

Araştırmalarda sıcaklık, tuzluluk, çözünmüş oksijen, klorofil, bulanıklık ve diğer fiziksel, kimyasal ve biyolojik göstergeler incelendi. Su kolonunun farklı derinliklerindeki değişimlerin yüksek çözünürlükle izlenebilmesi için Scanfish sistemi de kullanıldı.

Scanfish ile Körfez’in doğusundan batısına yaklaşık 50 millik hat boyunca sürekli ölçüm gerçekleştirilerek geleneksel istasyon örneklemelerinden daha ayrıntılı bir veri seti oluşturulması hedefleniyor.

Körfez’in geleceği bilgisayar ortamında test edilecek

ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü Dr. Öğretim Üyesi Mustafa Mantıkçı, çalışmanın temel amaçlarından birinin İzmit Körfezi’nin gelecekte hangi koşullara evrilebileceğini bilimsel modeller yardımıyla tahmin etmek olduğunu belirtti.

Saha çalışmalarından elde edilen veriler dijital ortama aktarılacak ve Körfez’in su hareketleri, ekolojik yapısı, kirlilik yükleri ve su kalitesindeki değişimler bütüncül olarak modellenmeye çalışılacak.

Böylece farklı kirlilik senaryolarının veya çevresel müdahalelerin sonuçları gerçek hayatta uygulanmadan önce dijital ikiz üzerinde test edilebilecek. Oluşturulacak verilerin web tabanlı coğrafi bilgi sistemi üzerinden karar vericilerin kullanımına sunulması planlanıyor.

Su hareketleri kesintisiz izlenecek

Proje kapsamında Osmangazi Köprüsü çevresine Akustik Doppler Akıntı Profili olarak bilinen ADCP cihazının yerleştirilmesi de planlanıyor.

Cihaz sayesinde İzmit Körfezi’ne giren ve çıkan su kütlelerinin hızı, yönü ve miktarı uzun süreli ve kesintisiz olarak takip edilecek. Körfez içerisinde kullanılacak mikro insansız su altı aracıyla da farklı bölgelerden yüksek çözünürlüklü çevresel veriler toplanacak.

Elde edilen ölçümler, Körfez’de kirliliğin nasıl taşındığını ve farklı su kütlelerinin ekosistem üzerindeki etkilerini anlamaya yardımcı olacak.

Dip çamuru çalışmalarına bilimsel destek

Dijital İkiz Projesi, İzmit Körfezi’nde uzun yıllardır yürütülen bilimsel izleme ve çevre iyileştirme çalışmalarının yeni aşamalarından biri olarak öne çıkıyor.

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ile TÜBİTAK-MAM, 2007 yılından bu yana Körfez’in deniz suyu kalitesini ve denize ulaşan 12 dereyi düzenli olarak takip ediyor.

İzmit Körfezi Doğu Baseni Dip Çamuru Temizliği Projesi ise 2023 yılında uygulamaya alındı. İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi ile yürütülen çalışmalar kapsamında temizliğin gerçekleştirildiği alanlardaki su kalitesi ve denizel biyolojik çeşitlilikte meydana gelen değişimler bilimsel olarak izleniyor.

Dijital ikiz çalışmasıyla bu farklı araştırmalardan elde edilen verilerin daha bütüncül değerlendirilmesi, İzmit Körfezi için uzun vadeli ve bilim temelli bir çevre yönetim modelinin geliştirilmesi hedefleniyor.