Kızılay arşivindeki 113 yıllık emanetler Sivas’ta ailelerine ulaşıyor

Sivas Valiliği bünyesinde faaliyet gösteren Sivas Hafıza Merkezi, Türk Kızılay arşivlerinde yaklaşık bir asırdır saklanan tarihi mektupları aileleriyle buluşturuyor. Balkan Harbi ve Birinci Dünya Savaşı yıllarında esir düşen Sivaslı askerlerle aileleri arasında gönderilen ancak çeşitli nedenlerle adreslerine ulaşmayan mektuplar, kapsamlı arşiv ve saha çalışmasıyla yeniden gün yüzüne çıkarıldı.

Çalışmalar sonucunda yaklaşık 180 Sivaslı askerle bağlantılı mektuplara ulaşıldı. Belgeler Sivas Hafıza Merkezi arşivine kazandırılırken, askerlerin bugün hayatta olan çocukları ve torunlarının belirlenmesi için de çalışma başlatıldı.

Yaşayan yakınları nüfus kayıtlarından bulunuyor

Mektupların sahiplerine ulaştırılması için Sivas Hafıza Merkezi Sorumlusu Yaşar Abanus, tarih araştırmacısı Ömer Gül ve Cumhuriyet Üniversitesi Öğretim Görevlisi ve yönetmen Turgay Kural tarafından araştırma yürütülüyor.

Ekip, askerlerin ve ailelerinin izini sürebilmek amacıyla nüfus kayıtlarını, mezarlıkları ve diğer tarihî belgeleri inceliyor. Tespit edilen ailelerle iletişime geçilerek mektuplar çocuklara veya torunlara teslim ediliyor.

Gazi Mehmed’in ailesine 113 yıllık emanet

Proje kapsamında ulaşılan belgelerden biri, Sivas’ın Altınyayla ilçesine bağlı Altınyurt köyünden Miktadoğlu Gazi Mehmed’in ailesine ait 1913 tarihli mektup oldu.

Resmî kayıtlara göre mektubu Gazi Mehmed değil, babası Hacı Halil Efendi yazdı. Balkan Harbi’ne katılan oğlundan uzun süre haber alamayan Hacı Halil Efendi, devlet makamlarına başvurarak Gazi Mehmed’in akıbetini öğrenmeye çalıştı ancak mektup o dönem oğluna ulaşamadı.

Ailenin üç oğlunun da Balkan Harbi’ne katıldığı, bunlardan birinin savaşın ilk dönemlerinde şehit olduğu, diğerlerinin ise esaret yaşadığı belirtildi. Gazi Mehmed’in de savaşa katıldığı ve esir düştüğü daha sonra ortaya çıktı.

113 yıl arşivde kalan aile yadigârı, Sivas Valisi Yılmaz Şimşek tarafından Gazi Mehmed’in hayatta olan çocukları Hacı Mehmet Subaşı, Vahap Subaşı ve Fidan Subaşı’na ulaştırıldı. Hacı Mehmet Subaşı’nın 103, Fidan Subaşı’nın 90, Vahap Subaşı’nın ise 84 yaşında olduğu bildirildi.

Mektuplar kitap ve belgesele dönüşüyor

Sivas Hafıza Merkezi, tarihî belgeleri yalnızca ailelerine ulaştırmakla yetinmiyor. Yaklaşık 110 yıllık mektuplar günümüz Türkçesine aktarılarak kitap haline getirildi.

Arşiv araştırmalarından askerlerin yakınlarının bulunmasına ve mektupların ailelere teslim edilmesine kadar uzanan süreç de Turgay Kural yönetiminde belgesel olarak kayıt altına alınıyor. Böylece savaş yıllarında Sivaslı askerlerin ve ailelerinin yaşadıklarının gelecek kuşaklara aktarılması hedefleniyor.

Vali Yılmaz Şimşek, çalışmanın geçmişle bugün arasında önemli bir bağ kurduğunu belirterek mektupların yalnızca tarihî belge olmadığını, savaş dönemindeki fedakârlıkları ve ailelerin yaşadığı bekleyişi de ortaya koyduğunu ifade etti.