Londra’dan İran’a kapsamlı hamle: Uçaklardan bankalara yeni dönem

İngiltere, İran’ın nükleer programına yönelik baskıyı artıracak geniş kapsamlı yeni yaptırım düzenlemesini Parlamento’ya sundu. Londra yönetiminin hazırladığı paket, İran’ın İngiliz finans sistemine erişiminden enerji ve denizcilik faaliyetlerine kadar çok sayıda sektörü kapsıyor.

İngiltere Dışişleri Bakanlığı adına Parlamento’ya yazılı açıklama yapan Devlet Bakanı Stephen Doughty, İran’ın nükleer faaliyetlerindeki şeffaflık eksikliğinin uluslararası barış ve güvenlik açısından ciddi sorun oluşturduğunu savundu.

Doughty, İran’ın yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş 400 kilogramdan fazla uranyum biriktirdiğini belirterek nükleer silaha sahip olmayan hiçbir ülkenin bu seviyede zenginleştirme gerçekleştirmediğini ifade etti.

İran ise nükleer programının barışçıl amaçlara yönelik olduğunu ve nükleer silah geliştirmeyi hedeflemediğini savunuyor.

Bankacılıktan enerjiye geniş yasak listesi

Yeni düzenlemeyle İran bağlantılı kişi ve kuruluşların İngiliz finans sisteminden yararlanmasına yönelik kısıtlamalar genişletilecek.

Kredi ve yatırım işlemleri, bankacılık ilişkileri, sigorta faaliyetleri ve İran devlet tahvilleriyle yapılan bazı işlemler yeni sınırlamaların kapsamına girecek.

Ticaret alanında ise enerji teknolojileri, petrol ve petrol ürünleri, doğal gaz, petrokimya, altın ve değerli metaller, denizcilik ekipmanları ile belirli yazılım ve teknolojilerin İran’a sağlanmasına yönelik yasaklar genişletilecek.

Nükleer ve çift kullanımlı teknolojilere ilişkin kontrollerin de Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı listeleri doğrultusunda güncellenmesi planlanıyor.

İran uçaklarına İngiltere engeli

Paketin dikkat çeken bölümlerinden biri hava taşımacılığına ilişkin olacak.

İngiltere, İran ile ikili hava hizmetleri anlaşmalarını 2024 yılında sona erdirmişti. Yeni düzenlemeyle İran bağlantılı kargo uçaklarının, belirlenen sınırlı istisnalar dışında İngiltere’ye iniş yapmasının yasaklanması öngörülüyor.

Deniz taşımacılığında da yaptırımları ihlal ettiği veya İran’ın nükleer faaliyetlerini desteklediği değerlendirilen gemilerin hedef alınabilmesi için hükümetin yetkileri genişletilecek. Limanlara girişin engellenmesi ve gemilerin alıkonulması gibi tedbirler uygulanabilecek.

Yaptırımlar 29 Eylül’de devreye girecek

İngiltere, Fransa ve Almanya’nın 2025 yılında devreye soktuğu “snapback” mekanizmasının ardından İran’a yönelik Birleşmiş Milletler yaptırımlarını 1 Ekim 2025’te yeniden uygulamaya başlamıştı.

Londra yönetimi aynı dönemde İran’ın nükleer programıyla bağlantılı olduğunu belirttiği 71 kişi ve kuruluşu da yaptırım listesine almıştı.

8 Eylül’de Parlamento’ya sunulan yeni düzenleme ise 2015 tarihli nükleer anlaşma kapsamında daha önce kaldırılan bazı sektörel kısıtlamaları yeniden devreye sokacak.

Tedbirlerin Parlamento sürecinin tamamlanmasının ardından 29 Eylül 2026’da yürürlüğe girmesi öngörülüyor.

İngiliz hükümeti yaptırımlarla İran’ın nükleer programını finanse etme ve ihtiyaç duyduğu teknolojiye erişme kapasitesini sınırlandırmayı amaçladığını belirtirken, uzun vadeli çözümün diplomatik müzakerelerden geçtiğini de vurguluyor.