Mars’taki “denizanası” gizemi: Curiosity görüntüsündeki şeklin olası nedeni ne?

NASA’nın Mars’ta görev yapan Curiosity keşif aracının yaklaşık üç yıl önce çektiği bir görüntü, sosyal medyada yeniden gündeme gelerek “Mars’ta denizanası” tartışmasına yol açtı. Mars yüzeyindeki bir tepenin üzerinde koyu renkli, gövdesi ve aşağı doğru uzanan ince parçaları bulunan bir şekil görülürken, mevcut veriler bunun fiziksel bir nesne olduğuna dair kanıt sunmuyor.

Söz konusu görüntü, Curiosity’nin Mars’taki 3 bin 924’üncü günü olan 20 Ağustos 2023’te saat 22.27.46 UTC’de sağ Navigasyon Kamerası tarafından kaydedildi. Küçük koyu şekil, görüntünün sol tarafında uzak bir sırt çizgisinin üzerinde yer alıyor. Fotoğrafın Ağustos 2026’da yeniden paylaşılmasıyla şekil, denizanası ve üç ayaklı bir nesneye benzetilerek internette çeşitli iddialara konu oldu.

Saniyeler önce çekilen iki karede yok

Görüntünün açıklanmasındaki en önemli ipucu, Curiosity’nin aynı bölgeyi hemen öncesinde de fotoğraflamış olması.

Keşif aracı aynı kamerayla söz konusu kareden 25 ve 13 saniye önce iki görüntü daha kaydetti. Bu fotoğrafların hiçbirinde “denizanası” benzeri koyu şekil görülmüyor. Aynı arazinin ve sırt çizgisinin değişmeden kalmasına rağmen anomalinin yalnızca tek karede ortaya çıkması, bunun kalıcı bir yüzey özelliği veya uzaktaki sabit bir nesne olma ihtimalini ciddi biçimde azaltıyor.

Kozmik ışınlar kamerada iz bırakabiliyor

Öne çıkan açıklamalardan biri, yüksek enerjili bir parçacığın Curiosity’nin kamera algılayıcısına çarpması.

Kozmik ışınlar olarak adlandırılan yüksek enerjili parçacıklar bir kameranın görüntü sensörüne doğrudan ulaştığında, gerçek sahnede bulunmayan noktalar, çizgiler veya farklı biçimlerde görüntü bozulmaları oluşturabiliyor. NASA’nın daha önce yayımladığı Curiosity görüntülerinde hem parlak izlerin hem de koyu renkli bozulmaların kozmik parçacıkların kamera sensörüne çarpması sonucu oluştuğu belgelenmişti.

Curiosity’nin 2024 yılında büyük bir Güneş fırtınası sırasında çektiği görüntülerde de yüksek enerjili parçacıkların kameraya çarpması sonucu çok sayıda çizgi ve nokta ortaya çıkmıştı. Bu tür izlerin görüntüdeki gerçek cisimlerle ilişkisi bulunmuyor.

Mars kozmik radyasyona daha açık

Bu etkinin Mars’ta görülmesi şaşırtıcı değil. Dünya güçlü bir küresel manyetik alan ve yoğun atmosfer sayesinde uzaydan gelen yüksek enerjili parçacıkların önemli bölümüne karşı korunurken Mars’ın küresel manyetik alanı bulunmuyor ve atmosferi Dünya’ya kıyasla son derece ince.

Bu nedenle Mars yüzeyindeki araçlar uzay radyasyonuna daha fazla maruz kalıyor. Curiosity üzerindeki Radyasyon Değerlendirme Dedektörü de yıllardır galaktik kozmik ışınları ve Güneş kaynaklı yüksek enerjili parçacıkları doğrudan ölçüyor.

Kesin açıklama için tek kare yeterli değil

Kozmik ışın çarpması mevcut kanıtlarla güçlü bir ihtimal olarak öne çıksa da, yalnızca tek kareden kesin mekanizmayı belirlemek kolay değil. Elektronik bir kamera hatası, veri aktarımı veya görüntü işleme sırasında ortaya çıkan geçici bir bozulma da olası açıklamalar arasında değerlendiriliyor.

Buna karşılık görüntünün yalnızca tek pozlamada ortaya çıkması ve hemen önceki karelerde aynı noktada herhangi bir nesnenin bulunmaması, fotoğrafın Mars’ta bir canlı veya bilinmeyen fiziksel yapı bulunduğuna kanıt oluşturmadığını gösteriyor.

Curiosity’nin sıra dışı görüntüsü böylece Mars’taki yaşamdan çok, başka bir gezegende çalışan hassas kameraların uzayın yüksek enerjili parçacıklarıyla karşılaştığında ortaya çıkarabildiği ilginç görüntü hatalarına yeni bir örnek olarak değerlendiriliyor.