Mohaç Savaşı’nın 500. yılında Macaristan’da tarih ve siyaset yeniden gündemde

Kanuni Sultan Süleyman komutasındaki Osmanlı ordusunun 29 Ağustos 1526’da Macar Krallığı ordusunu mağlup ettiği Mohaç Savaşı’nın üzerinden 500 yıl geçti. Macaristan, ülke tarihinin en önemli kırılma noktalarından biri kabul edilen savaşın yıl dönümünü Mohács ve Sátorhely’de düzenlenen devlet ve kilise törenleriyle anıyor.

Yaklaşık 25 bin kişilik Hristiyan ordusunda Macarların yanı sıra Hırvat, Çek, Moravyalı, Polonyalı ve Alman askerler ile paralı birlikler bulunuyordu. Osmanlı ordusu karşısında ağır yenilgiye uğrayan kuvvetlerin önemli bölümü savaş alanında hayatını kaybetti. Macar ve Bohemya Kralı II. Lajos da geri çekilme sırasında yaşamını yitirdi. Zafer, Osmanlı İmparatorluğu’nun Orta Avrupa’daki ilerleyişinde belirleyici bir aşama olurken Macar Krallığı’nın sonraki siyasi parçalanmasının önünü açtı.

500. yıl dönümünde hayatını kaybeden askerler yeniden defnediliyor

29 Ağustos’taki resmi programın en dikkat çekici bölümlerinden birini, Mohaç savaş alanındaki toplu mezarlardan çıkarılan askerlerin kalıntılarının yeniden defnedilmesi oluşturuyor.

Bilimsel incelemelerden geçirilen kalıntılar, Mohács Ulusal Anıt Alanı’nda inşa edilen şapelin mezar bölümünde düzenlenen törenle yeniden toprağa veriliyor. Anma programında devlet töreninin yanı sıra ayin, II. Lajos anıtına çelenk bırakılması ve yaklaşık 400 tarih canlandırmacısının yer aldığı savaş gösterisi bulunuyor.

Orban dönemi sona erdi, töreni Peter Magyar yönetimi düzenliyor

Ham metindeki seçim ifadesinin aksine Viktor Orban’ın seçimleri kaybetmesi artık bir beklenti değil. Orban’ın 16 yıllık kesintisiz iktidarı, Nisan 2026’daki parlamento seçimlerinde Peter Magyar liderliğindeki Tisza Partisinin zaferiyle sona erdi. Tisza parlamentoda üçte iki çoğunluk elde ederken Peter Magyar başbakanlık görevini üstlendi.

Bu nedenle 500. yıl dönümünün ana devlet töreni, “Mohács 500” programını başlatan Orban hükümeti yerine yeni Peter Magyar hükümeti döneminde gerçekleştiriliyor. Başbakan Magyar’ın 29 Ağustos’taki resmi törende konuşma yapması planlandı.

“Mohács 500” yalnızca anma programından oluşmuyor

Orban hükümeti 2023 yılında aldığı kararla 500. yıl dönümü için kapsamlı bir “Mohács 500” yatırım programı başlatmıştı. Program yalnızca tarihi anıtların yenilenmesini değil; Mohács kent merkezinin düzenlenmesi, otel ve turizm kapasitesinin artırılması, yeni liman, yollar ve Tuna üzerinde yeni bir köprü gibi büyük altyapı projelerini de içeriyor.

Projeler arasında yer alan yeni Tuna geçişi, ham metinde belirtildiği gibi resmen “II. Lajos Köprüsü” adıyla yürütülmüyor. Resmî kayıtlarda proje “Mohácsi Duna-híd”, yani Mohács Tuna Köprüsü olarak geçiyor.

Mohács Köprüsü’nün maliyeti 451 milyar forinte çıktı

Köprü, siyasi iktidarın değişmesinin ardından programın en tartışmalı yatırımlarından biri haline geldi. Yeni hükümetin Ulaştırma ve Yatırım Bakanlığı, önceki yönetim döneminde yaklaşık 381 milyar forint seviyesinde başlayan projenin maliyetinin seçimlerden önce yapılan artışlarla 451 milyar forinte ulaştığını açıkladı. Bu nedenle ham metindeki 813 milyon avroluk rakam güncel proje maliyetini doğru biçimde yansıtmıyor.

Yeni yönetim köprü inşaatını tamamen durdurmadı ancak finansman koşullarını yeniden düzenledi. Yüklenici Duna Aszfalt, daha önce aldığı ve henüz yapılan işle karşılanmayan 58,6 milyar forintlik avansı devlete geri ödeme konusunda hükümetle anlaşmaya vardı. Bundan sonraki ödemelerin gerçekleşen imalat oranına göre yapılması kararlaştırıldı.

Böylece Mohaç Savaşı’nın 500. yıl dönümü Macaristan’da yalnızca beş asırlık bir askeri yenilginin anılması değil, ülkenin tarih anlayışı, büyük kamu yatırımları ve Orban sonrası yeni siyasi dönemin yaklaşımının da tartışıldığı bir yıl dönümüne dönüştü.