12 Ağustos 2026’da gerçekleşen tam Güneş tutulması, Kuzey Yarımküre’nin birçok noktasında gökyüzü gözlemcilerine dikkat çekici görüntüler sundu. Ay’ın Dünya ile Güneş arasına girerek Güneş’in parlak yüzünü tamamen kapattığı tam tutulma sırasında, normal koşullarda Güneş’in yoğun ışığı nedeniyle görülmesi son derece güç olan dış atmosfer tabakası, yani korona, kısa süreliğine belirgin hale geldi.
NASA verilerine göre tam tutulma hattı kuzey Rusya’dan başlayarak Arktik bölge, Grönland ve İzlanda üzerinden Atlantik Okyanusu’na uzandı; ardından İspanya’yı ve Portekiz’in küçük bir bölümünü geçti. Avrupa’nın büyük bölümü, Kanada’nın çoğu, ABD’nin bazı kesimleri ve Kuzeybatı Afrika’da ise tutulma parçalı olarak gözlendi. Tutulmanın en uzun tam evresi yaklaşık 2 dakika 18 saniye sürdü.
İspanya’da gün batımına yakın tam tutulma
NASA fotoğrafçısı Bill Ingalls, İspanya’nın kuzeybatısındaki San Millán de los Caballeros’ta tutulmayı görüntüledi. NASA tarafından yayımlanan kompozit fotoğrafta, Ay’ın Güneş’in önündeki ilerleyişi ile tutulmanın farklı evreleri aynı kare üzerinde gösterildi.
San Millán de los Caballeros, tutulmanın tam olarak izlenebildiği dar hat içerisinde yer aldı. Bölgede tutulmanın gün batımına yakın saatlerde gerçekleşmesi ise gözleme ayrı bir görsel özellik kazandırdı. NASA Earth Observatory verilerine göre yakınlardaki León’da tam tutulma yerel saatle yaklaşık 20.28’de başladı ve yaklaşık iki dakika sürdü. Güneş’in ufka yaklaşmasıyla birlikte tutulmanın son aşamaları gün batımıyla neredeyse aynı zamana denk geldi.
Tam tutulma sırasında çekilen yakın plan görüntülerde Güneş’in koronasının yanı sıra yüzeyin kenarından dışarı doğru uzanan parlak plazma yapıları da görüldü. “Güneş prominensi” olarak adlandırılan bu yapılar, Güneş’in manyetik alanıyla bağlantılı olarak yüzeyin üzerinde yükselen sıcak plazmadan oluşuyor.
NASA uçağı koronayı dokuz farklı dalga boyunda izledi
Tutulmaya ilişkin bilimsel gözlemler yalnızca yerden yapılan çekimlerle sınırlı kalmadı. NASA’nın yüksek irtifa araştırmalarında kullanılan WB-57 uçağı, İzlanda açıklarında yoğun bulutların üzerinde uçarak tutulmanın tam evresini takip etti.
Yaklaşık 50 bin feet, yani 15 kilometre irtifada uçan araştırma uçağında bulunan SAMI görüntüleme sistemi, Güneş’in koronasını görünür ışıktan kızılötesine uzanan dokuz farklı dalga boyunda kaydetti. Uçağın Ay’ın gölgesiyle aynı yönde hareket etmesi sayesinde, yerde yaklaşık 2 dakika 18 saniyeyle sınırlı olan korona gözlem süresi yaklaşık üç dakikaya kadar uzatıldı.
Yüksek irtifada gerçekleştirilen gözlemler, bulutların neden olabileceği görüş engelini ortadan kaldırmasının yanı sıra atmosferin alt katmanları tarafından soğurulan bazı kızılötesi dalga boylarının da incelenmesine olanak sağladı. NASA ve Southwest Research Institute ekiplerinin gerçekleştirdiği çalışmada korona ile birlikte Güneş’in kenarındaki belirgin bir prominens de görüntülendi.
Araştırmacılar, elde edilen verilerin Güneş’in dış atmosferinin yapısını, koronanın son derece yüksek sıcaklıklara nasıl ulaştığını ve Güneş rüzgârıyla ilişkili süreçleri daha ayrıntılı incelemek amacıyla kullanılmasını hedefliyor. Böylece 12 Ağustos’taki tutulma, gökyüzü gözlemcileri için etkileyici bir doğa olayı olmanın ötesinde, Güneş fiziği araştırmaları açısından da önemli bir bilimsel gözlem fırsatı sundu.