NASA’nın Roman Uzay Teleskobu başarıyla fırlatıldı

NASA’nın yeni nesil büyük uzay gözlemevi Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu, 30 Ağustos 2026’da başarıyla uzaya fırlatıldı. Roman’ı taşıyan SpaceX Falcon Heavy roketi, ABD’nin Florida eyaletindeki Kennedy Uzay Merkezi’nin 39A Fırlatma Kompleksi’nden yerel saatle 07.26’da, Türkiye saatiyle 14.26’da havalandı.

Fırlatmadan yaklaşık 32 dakika sonra Falcon Heavy’nin ikinci kademesinden ayrılan Roman, bağımsız uçuşuna başladı. Teleskop, Dünya’dan yaklaşık 1 milyon mil, yani 1,6 milyon kilometre uzaklıktaki Güneş-Dünya sisteminin ikinci Lagrange noktası L2 çevresindeki yörüngesine doğru ilerliyor.

Roman’ın L2’ye ulaşması, sistemlerinin devreye alınması, kalibrasyonları ve bilimsel testleri kapsayan hazırlık döneminin yaklaşık üç ay sürmesi planlanıyor. NASA, teleskobun ilk bilimsel görüntülerini 2027’nin başlarında yayımlamayı hedefliyor.

Falcon Heavy’den başarıyla ayrıldı

Fırlatmanın ardından Falcon Heavy’nin yan iticileri ayrılarak Dünya’ya dönerken, ikinci kademe Roman’ı hedeflenen kaçış rotasına taşıdı. İkinci kademenin planlanan son motor ateşlemesinin ardından teleskop roketten ayrılarak kendi başına uçmaya başladı.

Roman, ayrılmadan hemen önce NASA’nın uydu iletişim altyapısıyla bağlantı kurdu. Bundan sonraki yolculuk sırasında teleskobun konumunun hassas biçimde belirlenmesi ve kritik haberleşme işlemlerinde NASA’nın Deep Space Network ağı da kullanılacak.

Teleskobun altı parçalı Solar Array Sun Shield sistemi hem elektrik üretmek hem de hassas kızılötesi cihazları Güneş’in ısısından korumak üzere tasarlandı. NASA ekipleri, fırlatmanın ardından teleskobun açılma ve devreye alma işlemlerini aşamalı olarak gerçekleştiriyor.

300 megapiksellik dev kamera

Roman’ın ana bilimsel cihazı Wide Field Instrument, yaklaşık 300 megapiksel çözünürlüğe sahip geniş alanlı bir görüntüleme ve spektroskopi sistemi.

Cihazda 18 büyük formatlı kızılötesi dedektör bulunuyor. Her dedektör 16 milyondan fazla piksele sahip. Bu yapı Roman’ın gökyüzünün çok geniş bölgelerini yüksek çözünürlükle ve kısa sürede taramasına olanak sağlayacak.

Teleskobun görüş alanı, benzer çözünürlükte Hubble Uzay Teleskobu’nun görüntüleyebildiği alanın 100 katından daha geniş. Bu sayede Hubble’ın çok uzun sürede tarayabileceği geniş gökyüzü bölgeleri Roman tarafından çok daha hızlı incelenebilecek.

Karanlık enerji ve karanlık madde araştırılacak

Roman’ın başlıca bilimsel hedefleri arasında evrenin genişlemesini hızlandırdığı düşünülen karanlık enerjinin doğasının araştırılması bulunuyor. Teleskop, milyarlarca galaksinin konum ve özelliklerini ölçerek evrenin büyük ölçekli yapısının zaman içerisinde nasıl geliştiğine ilişkin üç boyutlu haritalar oluşturacak.

Karanlık maddenin galaksiler ve galaksi kümeleri üzerindeki etkileri de kütleçekimsel mercekleme yöntemleriyle incelenecek. Bilim insanları bu veriler sayesinde evrenin görülemeyen maddesinin dağılımını daha ayrıntılı biçimde ortaya çıkarmayı amaçlıyor.

Roman aynı zamanda Samanyolu’nun merkezine doğru yüz milyonlarca yıldızı takip ederek geniş kapsamlı bir ötegezegen araştırması gerçekleştirecek. NASA, görevin yaklaşık 100 bin yeni ötegezegen ortaya çıkarabileceğini öngörüyor.

Her gün yaklaşık 1,4 terabayt veri gönderecek

Roman bilimsel gözlemlere başladığında Dünya’ya günde yaklaşık 1,4 terabayt veri gönderecek. Verilerin alınmasında ABD, Avustralya ve Japonya’daki yer istasyonlarından yararlanılacak.

Beş yıllık ana görev için tasarlanan teleskobun görev süresinin koşullar uygun olduğu takdirde beş yıl daha uzatılabilmesi öngörülüyor. Roman’ın üreteceği büyük veri arşivi yalnızca görev ekibine değil, dünyanın farklı ülkelerindeki araştırmacılara da açık olacak.

NASA’nın dokuz ay kadar erken fırlatmayı başardığı Roman, önümüzdeki aylarda L2 çevresindeki görev yörüngesine yerleşerek Hubble ve James Webb’in yanına, evreni farklı yöntemlerle inceleyen yeni bir büyük gözlemevi olarak katılacak.