Nijerya’da kolera alarmı: Şüpheli vaka sayısı 65 bini aştı

Nijerya’da kolera salgınında yıl başından bu yana kaydedilen şüpheli vaka sayısı 65 bini aştı. Nijerya Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (NCDC) Genel Direktörü Dr. Jide Idris, vakaların 35 eyalet ve yaklaşık 195 yerel yönetim bölgesine yayıldığını açıkladı. Haftalık vaka sayılarının yılın erken dönemlerinde görülen zirve seviyelerinden belirgin biçimde gerilediğini belirten Idris, buna rağmen salgının sona erdiği sonucuna varılmaması gerektiği uyarısında bulundu.

NCDC verileri, 2026’daki salgının büyüklüğünün son yılların oldukça üzerine çıktığını gösteriyor. Kurumun 2024 yılı sonu verilerine göre o yıl Nijerya genelinde 24 bin 842 şüpheli kolera vakası ve 734 ölüm kaydedilmişti. Böylece 2026’da henüz yıl tamamlanmadan bildirilen 65 binden fazla şüpheli vaka, 2024’ün tamamındaki toplamın yaklaşık 2,6 katına ulaştı.

Haftalık vakalarda düşüş var

Idris, salgının zirve yaptığı döneme kıyasla haftalık vaka sayılarında önemli bir azalma olduğunu söyledi. Vakalar arasındaki ölüm oranının da geçen yılın aynı dönemine göre belirgin biçimde düştüğünü ifade eden NCDC Genel Direktörü, erken tedaviye erişimin özellikle ağır etkilenen bölgelerde sonuçları iyileştirdiğini belirtti.

Bununla birlikte NCDC, gerilemenin salgının kontrol altına alındığı anlamına gelmediğini vurguluyor. Nijerya’da yağış mevsiminin devam etmesi, sel sularının içme suyu kaynaklarını kirletmesi ve yetersiz kanalizasyon altyapısı yeni vaka artışları açısından risk oluşturuyor.

Idris, geçmiş yıllardaki salgınların ağustos sonu ile ekim arasındaki dönemde yeniden hızlanabildiğine dikkati çekerek eyalet ve yerel yönetimlere önlemleri gevşetmeme çağrısında bulundu.

Borno salgının merkezinde

2026 salgınında en ağır tablonun görüldüğü bölgelerin başında ülkenin kuzeydoğusundaki Borno eyaleti geliyor. Dünya Sağlık Örgütünün haziran sonuna ilişkin verilerine göre, yılın ilk altı ayında Nijerya’da bildirilen vakaların büyük bölümü Borno’dan geldi. Maiduguri, Jere ve Monguno yerel yönetim bölgeleri salgının öne çıkan merkezleri arasında yer aldı.

Bölgede yıllardır devam eden güvenlik sorunları, zorunlu göç, kalabalık geçici yerleşimler, yetersiz temiz su erişimi ve kötü sanitasyon koşulları koleranın yayılmasını kolaylaştırıyor.

NCDC, özellikle tedavi noktalarının hastalara daha yakın hale getirildiği bölgelerde ölüm oranlarının gerilediğine dikkat çekiyor. Kurum, ishal başladıktan sonra kaybedilen her saatin ağır hastalık ve ölüm riskini artırabildiğini belirterek vatandaşlardan belirtilerin ortaya çıkması halinde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşlarına başvurmalarını istiyor.

Temiz su ve sanitasyon çalışmaları artırıldı

NCDC, eyalet yönetimleri ve uluslararası ortaklarla birlikte salgına karşı yürütülen çalışmaları genişletti. Müdahale kapsamında hastalık gözetimi ve laboratuvar kapasitesi güçlendirilirken sağlık çalışanlarına vaka yönetimi ile enfeksiyon önleme ve kontrolü konularında destek sağlanıyor.

Yüksek riskli bölgelere ulusal hızlı müdahale ekipleri gönderilirken, hastalığın bulaşma kaynaklarını belirlemek için su sistemleri ve yerleşim alanlarında incelemeler yapılıyor.

Kolera yükünün yüksek olduğu bölgelerde ağızdan uygulanan kolera aşısı kampanyaları sürdürülüyor. İçme suyu kaynaklarının klorlanması, zarar gören su altyapısının onarılması, hijyen eğitimi ve temiz suya erişimin artırılması da salgınla mücadelede kullanılan başlıca yöntemler arasında bulunuyor.

Borno’da ekiplerin su temin noktalarını inceleyerek su kalitesi ve klorlama açıklarını belirlediği, Bauchi’de ise oral rehidrasyon noktalarının oluşturulduğu ve aktif vaka arama çalışmalarının yoğunlaştırıldığı bildirildi.

“Sadece tedaviyle kolerayı bitiremeyiz”

NCDC Genel Direktörü Idris, tedavinin hayat kurtardığını ancak koleranın kalıcı olarak kontrol altına alınması için temel altyapı sorunlarının çözülmesi gerektiğine işaret etti.

Nijerya’da güvenli olmayan içme suyu, açık alanda dışkılama, bozuk su dağıtım sistemleri ve okul, pazar gibi kamusal alanlardaki yetersiz hijyen altyapısı kolera salgınlarının tekrarlanmasının temel nedenleri arasında gösteriliyor.

NCDC, eyalet ve yerel yönetimlerden temiz su ve sanitasyon yatırımlarını artırmalarını, su kalitesi kontrollerini güçlendirmelerini ve riskli bölgelerde sürekli çalışabilecek tedavi ve hızlı müdahale kapasitesi oluşturmalarını istiyor.

Kolera, genellikle Vibrio cholerae bakterisiyle kirlenmiş su veya gıdaların tüketilmesi sonucu bulaşıyor. Şiddetli sulu ishale neden olan hastalık, tedavi edilmediğinde özellikle ağır vakalarda kısa sürede ciddi sıvı kaybına ve ölüme yol açabiliyor.

2024’te acil operasyon merkezi devreye alınmıştı

Ham metinde Nijerya’nın 26 Haziran 2024’te kolera nedeniyle “ulusal acil durum” ilan ettiği belirtilirken resmi kayıtlarda bu ifade yerine NCDC’nin Ulusal Kolera Acil Operasyon Merkezi’ni faaliyete geçirdiği görülüyor.

Merkez, Haziran 2024’te vaka ve ölüm sayılarındaki artış üzerine salgına karşı federal ve eyalet düzeyindeki müdahaleyi koordine etmek amacıyla devreye alınmıştı. O dönemde 31 eyalet ve 107 yerel yönetim bölgesinde 1.528 şüpheli vaka ile 53 ölüm bildirilmişti.

2024 yılı sonunda vaka sayısı 24 bin 842’ye, ölüm sayısı ise 734’e ulaşmıştı. 2026’daki 65 bini aşan şüpheli vaka sayısı, mevcut salgının vaka yükü bakımından çok daha büyük bir boyuta ulaştığını gösteriyor. Bununla birlikte NCDC, vaka ölüm oranındaki düşüşün erken tanı ve tedaviye erişimin geliştiğine işaret ettiğini belirtiyor.

NCDC yeni artış riskine karşı uyardı

NCDC, mevcut düşüş eğilimine rağmen ülkenin halen yağış döneminde bulunması nedeniyle yeni bir vaka dalgası riskinin sürdüğünü açıkladı. Sel ve yoğun yağışların içme suyu sistemlerini kirletebilmesi, kanalizasyon altyapısını zorlaması ve yerinden edilmiş insanların yaşadığı kalabalık bölgelerde hijyen koşullarını kötüleştirmesi salgının yeniden hızlanmasına yol açabilecek başlıca riskler arasında gösteriliyor.

Kurum, vatandaşlardan güvenli su tüketmelerini, yiyecek hazırlarken hijyen kurallarına dikkat etmelerini ve sık, sulu ishal görülmesi durumunda hemen oral rehidrasyon solüsyonuna başlayarak en yakın sağlık kuruluşuna başvurmalarını istedi.

NCDC, haftalık vaka sayısındaki gerilemenin olumlu olduğunu ancak 35 eyalete yayılan salgında mücadeleyi gevşetmek için henüz erken olduğunu vurguluyor.