Rus edebiyatının önemli isimlerinden Faddey Bulgarin’in (1789-1859) İvan Vıjigin adlı romanı, Erkam Temir’in çevirisiyle Soylu Soysuz adıyla Türk okuyucusuyla buluştu. Yeditepe Yayınevi tarafından yayımlanan 480 sayfalık eser, 19. yüzyıl Rus edebiyatının uluslararası ölçekte ses getiren ilk romanlarından birini Türkçeye kazandırıyor.
İlk kez 1829 yılında yayımlanan İvan Vıjigin, Rusya’da geniş bir okur kitlesine ulaşan ilk çok satan roman olarak edebiyat tarihinde özel bir yere sahip. Eser, yayımlanmasının ardından kısa sürede Fransızca, Almanca, İngilizce, İtalyanca ve Lehçe başta olmak üzere farklı dillere çevrilerek uluslararası edebiyat çevrelerinde de ilgi gördü.
Pikaresk roman geleneğinin özelliklerini taşıyan Soylu Soysuz, kahramanının yolculukları üzerinden dönemin Rus toplumunu çok yönlü biçimde ele alıyor. Taşra bürokrasisindeki rüşvet düzeni, devlet makamlarının kişisel çıkarlar için kullanılması, aristokrat çevrelerin ikiyüzlülüğü, tüccarların hileleri ve adalet mekanizmasındaki bozulmalar romanın öne çıkan temaları arasında yer alıyor.
Bulgarin, mizah ve toplumsal hiciv aracılığıyla yalnızca bireylerin ahlaki zaaflarını değil, aynı zamanda dönemin kurumsal ve toplumsal işleyişini de sorguluyor. İyilik ve kötülük, erdem ve yozlaşma, gerçek aşk ve çıkar ilişkileri arasındaki çatışmalar, romanın temel anlatı eksenini oluşturuyor.
Rus edebiyatının gölgede kalmış bir ismine yeniden bakış
Faddey Bulgarin, özellikle Aleksandr Puşkin ile yaşadığı edebî ve kişisel çekişmeler nedeniyle Rus edebiyatı tarihindeki tartışmalı isimlerden biri olarak biliniyor. Bununla birlikte İvan Vıjigin, 19. yüzyıl Rus romanının gelişim sürecini anlamak açısından önemli eserler arasında değerlendiriliyor. Bulgarin’in anlatı geleneği, dönemin toplumsal gerçekliğini romanın merkezine taşıyan edebî yaklaşımların gelişimi bakımından da dikkat çekiyor.
Soylu Soysuz, Türkçe okura yalnızca 19. yüzyıl Rus edebiyatının önemli bir eserini tanıtmakla kalmıyor aynı zamanda Rus edebiyatının oluşum dönemine, toplumsal yapısına ve edebî tartışmalarına farklı bir pencereden bakma imkanı sunuyor.
Erkam Temir’in çevirisiyle Türkçeye ilk kez kazandırılan eser, Yeditepe Yayınevi etiketiyle yayımlandı.