Sánchez: Ceuta’daki göçmen akınını dezenformasyon tetikledi

İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, Ceuta’da temmuz sonunda yaşanan ve on binlerce düzensiz göçmenin Fas’tan İspanya toprağına geçmesiyle sonuçlanan krizin arkasında sosyal medyada yayılan dezenformasyonun önemli rol oynadığını açıkladı. Ham metinde 26 Ağustos olarak belirtilen açıklama tarihi ise 31 Ağustos 2026 olarak düzeltildi. Sánchez, değerlendirmelerini Cadena SER radyosunda yaptığı röportajda dile getirdi.

Sánchez, Avrupa Birliği’nin diplomatik servisi tarafından yürütülen incelemelerin, İspanya’nın göç politikasına ilişkin yanıltıcı bilgilerin Rusya ve İsrail bağlantılı ağların yanı sıra uluslararası aşırı sağ çevreler tarafından yayıldığına işaret ettiğini söyledi. Başbakan, söz konusu ülkelerin İspanya’nın Ukrayna ve Gazze savaşlarına ilişkin tutumundan duyduğu rahatsızlık nedeniyle krizi Madrid hükümetine karşı kullandığını savundu. Ancak bu değerlendirmesini destekleyen kanıtlara ilişkin ayrıntı paylaşmadı.

72 bin kişi iki günde Ceuta’ya geçti

Krizin merkezindeki kitlesel geçiş 30-31 Temmuz’da yaşandı. Resmi olarak daha sonra netleştirilen verilere göre Fas’tan Ceuta’ya yaklaşık 72 bin kişi düzensiz yollarla geçti. Böylece ham metindeki “temmuz ayında en az 72 bin kişi geçti” ifadesinin aksine, söz konusu sayının ay boyunca gerçekleşen geçişleri değil, iki günlük olağanüstü hareketliliği ifade ettiği belirlendi.

İspanyol makamları, geçişlerin başlamasında sosyal medya platformlarında yayılan ve deniz yoluyla Ceuta’ya ulaşan kişilerin İspanya’da kalabileceğini öne süren yanıltıcı mesajların etkili olduğunu değerlendiriyor. Instagram, TikTok ve diğer platformlarda dolaşıma giren içeriklerin kısa sürede binlerce kişiye ulaşarak sınır bölgesinde büyük bir hareketliliği tetiklediği belirtiliyor. İspanya İçişleri Bakanlığı ayrıca insan kaçakçılığı şebekelerinin de hukuki düzenlemelere ilişkin bilgileri kullanarak göçmenleri yönlendirdiğini açıklamıştı.

Olaylarda en az 100 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. İspanyol makamları, ilk günlerin ardından yaklaşık 70 bin kişinin Ceuta’dan ayrıldığını açıklarken ağustos sonu itibarıyla yaklaşık 5 bin göçmenin kentte kalmaya devam ettiği belirtiliyor. Bunların bir bölümünün sığınma başvurusu yaptığı, bazı kişilerin ise geçici barınma alanlarında kaldığı bildirildi.

Sánchez, Fas’a yönelik iddiaları reddetti

Ceuta krizi İspanya’da Fas’ın rolüne yönelik siyasi tartışmaları da beraberinde getirdi. Muhalefetteki bazı partiler ve çeşitli çevreler, Fas yönetiminin kitlesel geçişe bilinçli olarak göz yumduğu yönünde iddialarda bulundu.

Sánchez ise bu görüşü destekleyen herhangi bir istihbarat veya güvenlik bilgisine sahip olmadıklarını söyledi. Başbakan, Fas yönetiminin olaylara dahil olduğuna ilişkin ellerinde kanıt bulunmadığını belirterek krizin çözümünde Rabat ile işbirliğinin sürdürülmesi gerektiğini savundu. Fas da kitlesel geçişi organize ettiği yönündeki suçlamaları reddetti.

İspanya İçişleri Bakanlığı da krizin ilk günlerinde Fas güvenlik güçlerinin binlerce düzensiz geçiş girişimini engellediğini açıklamış ve iki ülke arasındaki göç işbirliğinin güçlendirileceğini duyurmuştu.

Ceuta için 168 milyon avroluk ek paket

Kitlesel göç hareketinin ardından Ceuta’da kamu hizmetleri, barınma kapasitesi, güvenlik ve yerel ekonomi üzerinde oluşan baskının azaltılması için Madrid yönetimi yeni destek önlemleri hazırladı.

Sánchez, 31 Ağustos’taki açıklamasında Ceuta ekonomisinin yeniden canlandırılması amacıyla 168 milyon avroluk ek acil yardım kaynağı ayrılacağını duyurdu. Yeni paket, daha önce orta vadeli toparlanma çalışmaları için açıklanan 180 milyon avroluk desteğe ilave olarak planlandı.

Kentte kalan göçmenlerin kayıt, kimlik tespiti ve sığınma işlemlerini hızlandırmak amacıyla da kapasite artırıldı. İçişleri Bakanlığı, geçici Yabancılar Kabul Merkezi’nde yeni polis çalışma birimleri oluştururken Uluslararası Koruma Genel Müdürlüğünden uzman personeli Ceuta’ya gönderdi.

Krizin ardından kentte yerel halkın hükümetin göç politikasına yönelik protestoları da arttı. Bazı geçici göçmen kamplarına yönelik saldırılar ve güvenlik olayları kayıtlara geçerken yetkililer toplumsal gerilimin büyümemesi için ek önlemler aldı.

Göç ve iltica yasalarında değişiklik hazırlanıyor

İspanya hükümeti, Ceuta krizinden bağımsız olarak yürüttüğü Avrupa Birliği Göç ve İltica Paktı’na uyum çalışmalarını da sürdürüyor. Bakanlar Kurulu, 25 Ağustos’ta yeni bir iltica yasası hazırlanması ve Yabancılar Yasası’nda kapsamlı değişiklik yapılmasını öngören iki yasa taslağını onayladı.

İçişleri Bakanı Fernando Grande-Marlaska’nın sorumluluğundaki düzenlemelerle İspanyol mevzuatının Avrupa Birliği’nin yeni göç ve iltica sistemine uyarlanması amaçlanıyor. Hükümet, yeni düzenlemenin uluslararası koruma başvurularının daha hızlı değerlendirilmesini, sınır süreçlerinin yeniden düzenlenmesini ve göçmenlerin temel haklarının korunmasını hedeflediğini belirtiyor.

İspanya, Avrupa Birliği’nin yeni Göç ve İltica Paktı’nı haziran ayında uygulamaya başlayan ülkeler arasında yer aldı. Bu nedenle ham metinde reformların doğrudan Ceuta krizinin sonucu olarak sunulması yerine, krizin devam ettiği dönemde yürütülen daha geniş kapsamlı AB uyum sürecinin bir parçası olduğu dikkate alındı.

Dezenformasyon iddiası siyasi tartışmayı büyüttü

Sánchez’in Rusya ve İsrail bağlantılı ağlara yönelik suçlamaları, Ceuta krizinin göç ve sınır güvenliğinin ötesinde uluslararası dezenformasyon tartışmasının da parçası haline gelmesine yol açtı.

Başbakanın açıklamasına göre sosyal medya üzerinden yayılan yanıltıcı içerikler, İspanya’nın göç mevzuatına ilişkin yanlış bir algı oluşturarak binlerce kişinin kısa sürede sınıra yönelmesine katkıda bulundu. Bununla birlikte Rus veya İsrailli devlet kurumlarının söz konusu faaliyeti doğrudan yönettiğine ilişkin kamuoyuna açıklanmış kesin bir kanıt bulunmuyor. Sánchez’in açıklaması, Rusya ve İsrail bağlantılı ağlara ilişkin incelemelere dayanan siyasi bir değerlendirme niteliği taşıyor.

Ceuta’daki krizin yönetimi ise İspanya iç siyasetindeki önemli gündem başlıklarından biri olmayı sürdürüyor. Hükümet, göçmenlerin işlemlerinin tamamlanması ve kentte normal yaşamın yeniden sağlanması için güvenlik, sosyal hizmetler ve ekonomik destek tedbirlerini sürdürürken muhalefet kriz yönetimine yönelik eleştirilerini devam ettiriyor.