ŞİÖ’nün ekonomik gücü 26 trilyon doları aştı: Dünya nüfusunun yüzde 42’sini kapsıyor

Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ), genişleyen üye yapısı, enerji kaynakları ve büyüyen ticaret hacmiyle küresel ekonominin önemli aktörlerinden biri haline geldi. Ekonomik Araştırmalar ve Reformlar Merkezi tarafından örgütün kuruluşunun 25’inci yılı dolayısıyla hazırlanan çalışmaya göre, ŞİÖ ülkelerinin toplam nüfusu yaklaşık 3,4 milyara ulaştı.

Üye ülkelerin birleşik nominal Gayri Safi Yurt İçi Hasılası 26 trilyon doların üzerine çıkarken, örgüt dünya nüfusunun yüzde 42’sinden fazlasını ve küresel ekonominin yaklaşık dörtte birini temsil ediyor.

Altı ülkeyle kuruldu, üye sayısı 10’a çıktı

ŞİÖ, 2001 yılında Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan tarafından kuruldu.

Hindistan ve Pakistan’ın 2017’de, İran’ın 2023’te ve Belarus’un 2024’te tam üye olmasıyla örgütün üye sayısı 10’a yükseldi.

Genişleme süreci ŞİÖ’nün coğrafi kapsamının yanı sıra ekonomik ve enerji alanındaki ağırlığını da önemli ölçüde artırdı.

Örgüt içi ihracat 674 milyar dolara ulaştı

ŞİÖ ülkeleri arasındaki ticarette son 10 yılda dikkat çekici bir büyüme yaşandı.

Örgüt içi ihracat 2015 yılında yaklaşık 271 milyar dolar seviyesindeyken 2024 itibarıyla 674 milyar dolara yükseldi. Böylece üye ülkeler arasındaki ihracat hacmi yaklaşık 2,5 kat arttı.

Örgüt içindeki ticaretin üyelerin toplam dış ticaretindeki payı da aynı dönemde yüzde 8,9’dan yüzde 14,2’ye çıktı.

Enerji kaynaklarında büyük ağırlık

ŞİÖ ülkeleri küresel enerji piyasalarında da önemli bir konuma sahip.

Üye ülkeler dünya kömür üretiminin yaklaşık yüzde 69’unu gerçekleştirirken, küresel doğal gaz üretiminin yaklaşık yüzde 30’u da ŞİÖ ülkelerinden geliyor.

Çin ve Rusya başta olmak üzere üyelerin sahip olduğu büyük enerji rezervleri, sanayi altyapıları ve geniş tüketici pazarları örgütün ekonomik gücünü destekleyen başlıca unsurlar arasında bulunuyor.

Büyük ekonomi, tam entegrasyon anlamına gelmiyor

ŞİÖ ülkeleri arasındaki ticaretin hızlı büyümesine rağmen örgütün Avrupa Birliği benzeri bütünleşmiş bir ekonomik yapı olarak değerlendirilmesinin doğru olmadığı belirtiliyor.

Üyelerin ekonomik ve stratejik öncelikleri önemli ölçüde farklılık gösterirken Çin’in diğer üyeler karşısındaki ekonomik ağırlığı, Hindistan-Pakistan rekabeti ve Rusya-Çin arasındaki bölgesel güç dengeleri daha ileri ekonomik bütünleşmenin önündeki başlıca unsurlar arasında gösteriliyor.

Türkiye 2012’den beri diyalog ortağı

Türkiye, ŞİÖ’ye tam üye değil ancak 2012’den bu yana “diyalog ortağı” statüsünde bulunuyor.

Bu statü sayesinde Ankara, terörizm ve sınır aşan suçlarla mücadele, enerji, ticaret ve bölgesel bağlantısallık başta olmak üzere ŞİÖ gündemindeki çalışmaları yakından takip ediyor.

Türkiye açısından özellikle Orta Koridor, enerji projeleri ve Avrasya’daki yeni ulaştırma ağları önemli ekonomik fırsatlar sunarken, örgüt içerisindeki jeopolitik rekabetler daha derin bir angajmanda dikkatli hareket edilmesini gerektiriyor.

ŞİÖ’nün büyüyen ekonomik ağırlığının önümüzdeki dönemde küresel ticaret, enerji ve ulaştırma politikalarında daha belirgin hale gelmesi bekleniyor.