Tıpta tarihi gelişme: Domuz böbreğiyle 271 gün diyalizsiz yaşadı

ABD’de son dönem böbrek yetmezliği bulunan Tim Andrews, genetiği değiştirilmiş domuzdan nakledilen böbrekle 271 gün boyunca diyalize ihtiyaç duymadan yaşadı. Domuz böbreğinin işlevi azaldıktan sonra çıkarılan Andrews’a 82 günlük aranın ardından insan donörden böbrek nakledildi. Bilim insanları vakayı ksenotransplantasyonun insan organı bulunana kadar “köprü tedavi” olarak kullanılabileceğini gösteren önemli bir gelişme olarak değerlendiriyor.

Tim Andrews genetiği değiştirilmiş domuz böbreğiyle 271 gün diyalizsiz yaşadı. Ardından insan donörden başarılı böbrek nakli gerçekleştirildi.

Organ nakli alanında uzun yıllardır üzerinde çalışılan hayvandan insana organ nakli teknolojisinde dikkat çekici bir gelişme yaşandı. ABD’de son dönem böbrek yetmezliği bulunan Tim Andrews, genetiği değiştirilmiş bir domuzdan nakledilen böbrekle 271 gün boyunca diyaliz tedavisine ihtiyaç duymadan yaşamını sürdürdü.

Massachusetts General Hospital’da gerçekleştirilen operasyonla 25 Ocak 2025’te Andrews’a 69 genomik değişiklik uygulanmış domuz böbreği nakledildi. Organ kısa süre içerisinde çalışmaya başladı ve Andrews yaklaşık dokuz ay boyunca diyalizden bağımsız yaşadı.

271 gün boyunca diyalize ihtiyaç duymadı

Tip 2 diyabetle ilişkili son dönem böbrek yetmezliği bulunan Andrews, nakilden önce iki yılı aşkın süredir diyaliz tedavisi görüyordu.

Domuz böbreğinin nakledilmesiyle böbrek fonksiyonları yeterli seviyeye ulaşınca diyaliz tedavisi durduruldu. Genetiği değiştirilmiş organ 271 gün boyunca Andrews’ın vücudunda işlev görmeyi sürdürdü.

Ancak yaklaşık altı ayın ardından böbreğin damar yapısında hasar ve fonksiyon kaybı belirtileri ortaya çıkmaya başladı. İşlevinin giderek azalması üzerine organ 23 Ekim 2025’te cerrahi operasyonla çıkarıldı.

82 gün sonra insan böbreği nakledildi

Domuz böbreğinin çıkarılmasının ardından Andrews yeniden diyaliz tedavisine başladı.

Yaklaşık 82 gün süren bu dönemin ardından Ocak 2026’da uygun bir insan donör böbreği bulundu ve Andrews’a başarılı şekilde nakledildi.

Araştırmacılar, domuz böbreği naklinin daha sonraki insan böbreği naklini engellemediğini ve insan donörden alınan yeni organın başarılı şekilde çalıştığını bildirdi.

Bu sonuç, genetiği değiştirilmiş hayvan organlarının kalıcı çözüm haline gelmeden önce bile hastaları diyalizden kurtararak insan organı bulunana kadar geçici bir “köprü” görevi üstlenebileceğini gösteren ilk klinik örneklerden biri olarak değerlendiriliyor.

Domuz böbreğinde 69 genetik değişiklik yapıldı

Nakilde kullanılan böbrek sıradan bir domuzdan alınmadı. Organ, insan bağışıklık sisteminin yabancı dokuyu hızla reddetmesini engellemek amacıyla genetik olarak kapsamlı biçimde değiştirildi.

Toplam 69 genomik düzenleme kapsamında insan bağışıklık sisteminin güçlü tepki verdiği bazı domuz özellikleri ortadan kaldırıldı, bağışıklık ve pıhtılaşma süreçlerini daha uyumlu hale getirmek amacıyla insan genleri eklendi ve domuz DNA’sında bulunan bazı retrovirüsler etkisiz hale getirildi.

Araştırmacılar bu yöntemlerle hayvan organlarının insan vücudunda daha uzun süre çalışmasını sağlamaya çalışıyor.

271 günlük rekor artık geride kaldı

Andrews’ın 271 günlük süresi, domuzdan insana böbrek naklinde önemli bir rekor olarak kayıtlara geçmişti.

Ancak 3 Eylül 2026’da açıklanan güncel klinik veriler, başka bir hastanın genetiği değiştirilmiş domuz böbreğiyle dokuz aydan uzun süredir diyalize ihtiyaç duymadan yaşamını sürdürdüğünü ortaya koydu. Böylece 271 günlük süre güncel dünya rekoru olmaktan çıktı.

Buna karşın Andrews’ın vakası, domuz böbreğinin insan donör bulunana kadar kullanıldığı ve ardından başarılı bir insan böbreği nakline geçildiği ilk örnek olması nedeniyle bilimsel önemini koruyor.

Araştırmacılar, ksenotransplantasyonun güvenliği ve uzun vadeli başarısının kanıtlanması için daha geniş klinik çalışmalar gerektiğini vurguluyor. ABD’de genetiği değiştirilmiş domuz böbreklerinin 33 böbrek hastasında değerlendirileceği kapsamlı klinik çalışmanın 2027’nin ilk çeyreğinde başlaması planlanıyor.