Tom Barrack’tan İsrail’in Suriye Saldırısına Dikkat Çeken Türkiye Açıklaması

ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, İsrail’in 18 Ağustos’ta Suriye’nin kuzeybatısındaki Ebu Zuhur Askeri Hava Üssü’ne düzenlediği saldırının Türkiye ile İsrail arasında tehlikeli bir askeri gerilime yol açabileceğini belirtti.

Barrack, İsrail’in saldırı öncesinde ABD’yi veya Türkiye’yi bilgilendirmediğini ifade ederek, Türkiye sınırına yaklaşık 80 kilometre mesafedeki üsse yaklaşan İsrail savaş uçaklarının Ankara tarafından tehdit olarak algılanabileceğini söyledi. Barrack’a göre Türk tarafı, uçakların amacı ve yönü konusunda bilgi sahibi olmadığı için kendi savaş uçaklarını havalandırmayı değerlendirdi.

“Türkiye’yi kışkırtma ihtimali” değerlendirmesi

Barrack, saldırının arka planına ilişkin kesin bir neden bilmediğini ancak iki olasılık üzerinde durduğunu açıkladı. Bunlardan birinin İsrail’in Türkiye’yi tepki vermeye zorlamaya yönelik bir hamlesi olabileceğini belirten Barrack, diğer ihtimalin ise İsrail ordusu, Mossad ve Başbakanlık arasındaki iletişim veya koordinasyon eksikliği olduğunu ifade etti.

ABD’li diplomat, İsrail’in Türkiye’nin Ebu Zuhur Üssü’ndeki askeri varlığını artırmaya hazırlandığı yönünde istihbarat aldığını ve bu bilgiyi Washington ile paylaştığını söyledi. Barrack’ın açıklamasına göre ABD istihbarat birimleri iddiayı inceledi ancak Türk askerlerinin veya askeri unsurlarının üsse konuşlandırılmakta olduğu yönündeki bilgiyi doğrulamadı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise saldırı sonrasında Şam yönetiminin Türk askerlerinin üsse konuşlandırılmasına izin vermek üzere olduğunu savundu. Netanyahu, İsrail’in böyle bir Türk askeri varlığını kendi güvenliğine yönelik tehdit olarak değerlendirdiğini belirtti. Suriye tarafı ise Ebu Zuhur’da kalıcı bir Türk askeri konuşlandırılması planlanmadığını açıkladı.

Saldırıdan dört gün önce doğrudan temas

Saldırıdan önce İsrail ve Suriye arasında Türkiye’nin askeri faaliyetlerinin de gündeme geldiği üst düzey bir temas gerçekleştirildiği ortaya çıktı.

Reuters’ın konu hakkında bilgi sahibi üç kaynağa dayandırdığı haberine göre Mossad Başkanı Roman Gofman, 14 Ağustos’ta Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile telefon görüşmesi yaptı. Görüşmede Türkiye’nin Suriye’deki askeri varlığı, Suriye ordusuna silah sağlanması ve insansız hava araçları gibi konular ele alındı. Ebu Zuhur Üssü dört gün sonra İsrail tarafından vuruldu.

Suriye kaynakları ayrıca Türk askeri heyetinin saldırıdan bir gün önce Ebu Zuhur Üssü’nü ziyaret ederek tesiste yürütülen yeniden inşa çalışmalarını incelediğini bildirdi. Ancak bu ziyaretin Türk birliklerinin üsse konuşlandırıldığı anlamına geldiğine ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.

ABD üç ülke arasında koordinasyon mekanizması kurmak istiyor

Yaşanan gerilimin ardından Washington, Türkiye, İsrail ve Suriye arasında yanlış anlaşılmaların doğrudan askeri çatışmaya dönüşmesini önlemek amacıyla yeni bir koordinasyon mekanizması üzerinde çalışmaya başladı.

Barrack, ABD’nin taraflar arasında halihazırda bilgi paylaşımı ve diyalog sağladığını, ancak daha resmi bir “çatışmasızlık mekanizması” oluşturulmasının hedeflendiğini açıkladı. Böyle bir sistemle askeri hareketlilik konusunda tarafların birbirini önceden bilgilendirmesi ve beklenmedik karşılaşmaların önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Ankara saldırıyı kınadı

Türkiye Dışişleri Bakanlığı, 18 Ağustos’taki saldırıya sert tepki gösterdi. Bakanlık, İsrail’in Ebu Zuhur Askeri Hava Üssü’ne yönelik hava saldırılarını güçlü şekilde kınadığını belirterek eylemin Suriye’nin toprak bütünlüğü ve egemenliğini ihlal ettiğini bildirdi.

Ankara ayrıca uluslararası topluma İsrail’in Suriye’ye yönelik saldırılarının sona erdirilmesi ve uluslararası hukuk çerçevesinde hesap verebilirliğin sağlanması için daha kararlı tutum alma çağrısında bulundu.

Türkiye-İsrail ilişkilerindeki gerilim aynı dönemde başka başlıklarda da arttı. Adalet Bakanı Akın Gürlek, Gazze’ye insani yardım götürmeye çalışan Küresel Sumud Filosu’na yönelik müdahaleyle ilgili Türkiye’de yürütülen dava kapsamında Netanyahu hakkında Interpol kırmızı bülteni çıkarılması için girişimde bulunulduğunu açıkladı. Interpol’ün kırmızı bülten taleplerini inceleyerek karar verdiği, dolayısıyla Netanyahu hakkında henüz Interpol tarafından çıkarılmış kesinleşmiş bir kırmızı bülten bulunmadığı belirtiliyor.

Ebu Zuhur saldırısı, Suriye’de Türkiye ile İsrail’in artan nüfuz rekabetinin askeri bir krize dönüşme ihtimalini yeniden gündeme taşırken, Washington’ın üzerinde çalıştığı koordinasyon mekanizmasının benzer olayların önlenmesinde nasıl işleyeceği bölgedeki diplomatik sürecin önemli başlıklarından biri haline geldi.