Trump’ın Kanada Tarifeleri Yürürlükte: Ottawa’dan Misilleme Kararı

ABD ile Kanada arasında haftalardır devam eden ticaret müzakerelerinin sonuçsuz kalmasının ardından iki ülke arasındaki tarife gerilimi yeni bir aşamaya geçti. ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Kanada’dan ithal edilen belirli ürünlere getirdiği yüzde 50 oranındaki yeni gümrük vergileri, 22 Ağustos 2026 Cumartesi günü yürürlüğe girdi.

Yeni tarifeler Kanada’dan ABD’ye yapılan tüm ihracatı kapsamıyor. Yaklaşık 20 milyar dolarlık Kanada ürününü, başka bir ifadeyle Kanada’nın ABD’ye yıllık ihracatının yaklaşık yüzde 5’ini etkiliyor. Vergiye tabi ürünler arasında şarap, mobilya, süt ürünleri, çimento, bazı giyim ürünleri, balıkçılık ekipmanları ve hokey malzemelerinin yanı sıra çeşitli tarım ve tüketim ürünleri bulunuyor. Bazı ürünlerin daha önce ABD-Meksika-Kanada Anlaşması (USMCA) kapsamında tercihli ticaret koşullarından yararlanması nedeniyle yeni uygulama, Kuzey Amerika’daki mevcut ticaret düzeninin geleceğine ilişkin soru işaretlerini de artırdı.

Son dakika görüşmeleri sonuç vermedi

Trump yönetimi tarifeleri başlangıçta 19 Ağustos’ta yürürlüğe sokmayı planlamış, ancak Washington ile Ottawa arasındaki görüşmelerde ilerleme sağlandığı gerekçesiyle uygulamayı üç gün ertelemişti.

Görüşmeler sırasında iki tarafın anlaşmaya oldukça yaklaştığı belirtiliyordu. Kanada-ABD Ticaret Bakanı Dominic LeBlanc da 20 Ağustos’ta müzakerelerde ilerleme sağlandığını ve tarafların anlaşmaya “çok yakın” olduğunu açıklamıştı.

Ancak cuma günü yapılan son görüşmelerde uzlaşma sağlanamadı ve müzakereler çöktü. Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD yönetiminin son aşamada sunduğu yeni şartların daha önce kaydedilen ilerlemeyi ortadan kaldırdığını savundu.

Carney, Washington’ın önerilerinin Kanada açısından ekonomik olmadığını, adil koşullar içermediğini ve olası bir anlaşmanın sağlayacağı net faydaları zayıflattığını söyledi. Kanada Başbakanı ayrıca ABD’nin talepleri arasında Ottawa’nın başka ülkelerle yeni ticaret anlaşmaları yapabilme kapasitesini sınırlandıracak hükümler bulunduğunu belirtti.

Otomobil, çelik ve alüminyumda indirim masadaydı

Tarafların anlaşmaya yaklaştığı dönemde üzerinde çalışılan taslak, mevcut bazı ABD tarifelerinde önemli indirimler öngörüyordu.

Reuters’a konuşan kaynaklara göre Washington’ın, Kanada’da üretilen otomobil ve kamyonlara uygulanan yüzde 25’lik tarifeyi yüzde 15’e düşürmesi değerlendiriliyordu. Kanada tarafı ise otomotiv tarifesinin yüzde 10 seviyesine çekilmesini istiyordu.

Kanada çeliği ve alüminyumuna uygulanan yüzde 50’lik tarifelerin de yüzde 25’e indirilmesi planlanıyordu. Çelikte daha düşük oranın belirli bir kota kapsamında uygulanması, kotanın üzerindeki ithalatın ise yüzde 50 tarifeye tabi olmaya devam etmesi seçenekler arasındaydı.

Ancak son aşamadaki anlaşmazlıkların ardından bu düzenlemeler hayata geçirilemedi. Carney, ABD’nin özellikle Kanada yapımı araçlar için öngörülen tarife indirimini sınırlandıran yeni şartlar ortaya koyduğunu ve Kanada’nın ticaret politikası üzerindeki hareket alanını daraltmaya çalıştığını söyledi.

Kanada 8 Eylül’de karşılık verecek

ABD’nin yeni tarifelerinin yürürlüğe girmesinin ardından Kanada yönetimi de karşı önlemlerini açıkladı.

Başbakan Mark Carney, Kanada’nın Washington’ın yeni tarifelerine “dolarına dolar” karşılık vereceğini ve ABD’den ithal edilen belirli ürünlere yönelik yeni gümrük vergilerinin 8 Eylül 2026’da yürürlüğe gireceğini duyurdu.

Kanada’nın misilleme listesinde ABD menşeli çelik, süt ürünleri, beyaz eşya, tarım ekipmanları, kâğıt ve selüloz ürünleri ile elektronik ürünlerin bulunacağı açıklandı. Ayrıntılı ürün listesinin ise daha sonra yayımlanması bekleniyor.

Carney, Kanada’nın ekonomik baskıya karşı kendi çalışanlarını, çiftçilerini, ailelerini ve işletmelerini koruyacağını belirterek Washington’ın uygulamasını sert sözlerle eleştirdi. Kanada yönetimi ayrıca ABD tarifelerinden etkilenecek sektörlere yönelik yeni destek önlemlerinin açıklanacağını bildirdi.

ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ise görüşmelerin çökmesini “Kanada açısından kaçırılmış bir fırsat” olarak nitelendirdi. Greer, mevcut aşamada Kanada ile yeni bir görüşme planlanmadığını söyledi.

ABD Ticaret Odası’ndan 13 milyon istihdam uyarısı

Tarifelerin ekonomik sonuçlarına ilişkin ABD iş dünyasından da uyarılar geldi.

ABD Ticaret Odası, yeni tarifeler yürürlüğe girmeden önce yaptığı açıklamada Washington ve Ottawa yönetimlerine müzakereleri sürdürme çağrısında bulunmuştu. Kuruluş, daha yüksek tarifelerin iki ülke ekonomisine zarar vereceğini, Amerikalı tüketicilerin maliyetlerini artıracağını ve Kuzey Amerika’daki kritik tedarik zincirlerini daha fazla bozacağını bildirdi.

ABD Ticaret Odası ayrıca Kanada ve Meksika ile USMCA kapsamında yürütülen ticarete 13 milyondan fazla Amerikan işinin bağlı olduğuna dikkat çekti. Bu nedenle söz konusu 13 milyonluk rakamın yalnızca ABD-Kanada ticaretine bağlı istihdamı ifade etmediğinin altı çiziliyor.

ABD’de büyük şirketlerin yöneticilerini temsil eden Business Roundtable da tarifeler ve Kanada’nın misillemesinin Amerikan şirketleri ile ailelerin maliyetlerini yükseltebileceği ve önemli tedarik zincirlerini aksatabileceği uyarısında bulundu.

Kanadalıların yüzde 36’sı misillemeyi destekliyor

Tarife gerilimi Kanada kamuoyunda da yakından takip ediliyor. Abacus Data tarafından 7-12 Ağustos tarihleri arasında 1.499 Kanadalının katılımıyla gerçekleştirilen araştırmaya göre katılımcıların yüzde 36’sı, fiyat artışı ve gerilimin tırmanması riski bulunsa dahi ABD ürünlerine yeni karşı tarifeler uygulanmasını destekledi.

Katılımcıların yüzde 30’u yeni tarifeler uygulamadan müzakerelerin sürdürülmesini tercih ederken, yüzde 18’i ABD tarifelerinin kaldırılması karşılığında Washington’a bazı tavizler verilmesini destekledi. Katılımcıların yüzde 15’i ise kararsız kaldı.

Ayrı bir Leger araştırmasında ise Kanadalıların yüzde 56’sının hükümetin ABD’ye daha fazla taviz vermemesini istediği ortaya çıktı.

Tarifelerde 1930 tarihli yasa devrede

Trump yönetimi yeni yüzde 50’lik vergileri uygulamak için 1930 Tarife Yasası’nın 338. maddesine başvurdu. Uzun süredir kullanılmayan bu düzenleme, ABD’ye karşı ticari ayrımcılık yaptığı değerlendirilen ülkelerden yapılan ithalata yüzde 50’ye varan tarifeler uygulanmasına olanak tanıyor.

Tarifelerin yalnızca ekonomik ilişkileri değil, USMCA’nın geleceğini de etkilemesi bekleniyor. ABD, Kanada ve Meksika ekonomilerini birbirine bağlayan anlaşmanın geleceğine yönelik görüşmeler devam ederken Washington-Ottawa müzakerelerinin çökmesi, daha kapsamlı Kuzey Amerika ticaret görüşmelerini de zorlaştırabilir.

Kanada’nın mal ihracatının yaklaşık yüzde 72’sinin ABD pazarına yönelmesi, Ottawa açısından anlaşmazlığın ekonomik önemini artırıyor. Buna karşılık iki ülke arasındaki son tarife dalgasının ABD’de ithalat maliyetlerini yükselterek tüketici fiyatlarına yansıması ve sınırın iki tarafındaki şirketlerin entegre tedarik zincirlerini olumsuz etkilemesi bekleniyor.

ABD’nin yüzde 50’lik tarifelerinin yürürlüğe girmesi ve Kanada’nın 8 Eylül için misilleme kararı almasıyla birlikte, iki komşu ülke arasındaki ticaret anlaşmazlığı diplomatik müzakere aşamasından karşılıklı ekonomik yaptırımların uygulandığı daha sert bir döneme geçmiş durumda.