Türkiye-Kırgızistan ilişkilerinin 35 yıllık birikimi kitaplaştırıldı

Kırgızistan’ın bağımsızlığının 35. yılı dolayısıyla hazırlanan “Bağımsızlığının 35. Yılında Türkiye-Kırgızistan İlişkileri” kitabı yayımlandı. AK Parti Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanlığı tarafından hazırlanan eserin takdim yazısını Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan kaleme aldı. Türkiye ve Kırgızistan’dan akademisyen ve yazarların çalışmalarının yer aldığı 544 sayfalık kitap, Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov’a armağan edilecek.

AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Kürşad Zorlu’nun editörlüğünde hazırlanan kitapta 11 yazarın kaleme aldığı 11 makale bulunuyor. Türkçe ve Kırgızca yayımlanan eser, Kırgızistan’ın bağımsızlık sürecinden günümüze uzanan dönemi ve Türkiye ile geliştirdiği ilişkileri disiplinler arası bir yaklaşımla ele alıyor.

Siyasetten eğitime geniş kapsam

Kitapta Türkiye-Kırgızistan ilişkileri siyasi, ekonomik ve kültürel boyutlarıyla incelenirken iki ülke arasındaki ticaret ve enerji işbirliği, uluslararası ilişkiler, dil ve alfabe çalışmaları, edebi ilişkiler ile eğitim alanındaki ortaklıklar da değerlendiriliyor.

Eserde Türk Devletleri Teşkilatı Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev ile Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı Genel Sekreteri Sultan Raev’in de yazıları yer alıyor. Çalışmayla Kırgızistan’ın bağımsızlığından sonraki dönüşümünün yanı sıra Ankara ile Bişkek arasındaki ilişkilerin geçirdiği aşamaların bütüncül biçimde ortaya konulması amaçlanıyor.

Türkiye, Kırgızistan’ın bağımsızlığını 16 Aralık 1991’de tanıyan ilk ülke oldu. İki ülke arasında diplomatik ilişkiler 29 Ocak 1992’de kuruldu, aynı yıl Ankara ve Bişkek’te karşılıklı büyükelçilikler açıldı. Zaman içinde güçlenen ilişkiler, Kasım 2024’te “kapsamlı stratejik ortaklık” seviyesine yükseltildi.

Erdoğan takdim yazısını kaleme aldı

Cumhurbaşkanı Erdoğan, kitabın takdim yazısında Türkiye’nin Kırgızistan’ın bağımsızlığını tanıyan ilk ülke olmasının iki ülke arasındaki kardeşlik bağlarının ve güçlü siyasi iradenin göstergelerinden biri olduğunu vurguladı.

Erdoğan, Türkiye ile Kırgızistan arasındaki ilişkilerin zaman içinde kurumsallaşarak ikili ilişkilerin ötesine geçtiğine, Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altındaki çok taraflı işbirliği mekanizmalarıyla daha geniş bir boyut kazandığına işaret etti. İki ülkenin ortak tarih ve kültürden beslenen ilişkilerinin gelecek dönemde daha da derinleşmesine yönelik beklentisini de dile getirdi.

Kitabın arka kapağında ise Erdoğan ile Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov’un Türk dünyasının birlik ve beraberliğine ilişkin değerlendirmelerine yer verildi.

Kitap Caparov’a armağan edilecek

Kürşad Zorlu, çalışmanın Kırgızistan’ın 31 Ağustos’taki Bağımsızlık Günü ile Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Şanghay İşbirliği Teşkilatı Zirvesi dolayısıyla gerçekleştirdiği Bişkek ziyaretiyle aynı döneme denk geldiğine dikkati çekti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Sadır Caparov’un daveti üzerine Şanghay İşbirliği Teşkilatı Zirvesi için 31 Ağustos-1 Eylül 2026 tarihlerinde Bişkek’i ziyaret ediyor. Erdoğan’ın 1 Eylül’de genişletilmiş formatta gerçekleştirilecek zirve oturumuna hitap etmesi ve ziyaret kapsamında çeşitli liderlerle ikili görüşmeler yapması planlanıyor.

“Bağımsızlığının 35. Yılında Türkiye-Kırgızistan İlişkileri” kitabının da ziyaret kapsamında Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından Caparov’a armağan edilmesi öngörülüyor.

Zorlu: İlişkiler kurumsallaşıyor

Zorlu, Türkiye ile Kırgızistan arasındaki ilişkilerin son yıllarda hız kazandığını, Türk Devletleri Teşkilatı bünyesindeki işbirliğinin de giderek daha kurumsal bir yapıya kavuştuğunu belirtti. Ticari ilişkilerin geliştirilmesinin yanı sıra eğitim ve sağlık gibi alanlardaki çalışmaların iki ülke arasındaki bağları güçlendirdiğini ifade etti.

Türkiye Maarif Vakfının Kırgızistan’daki eğitim faaliyetlerine işaret eden Zorlu, Bişkek’te faaliyet gösteren Recep Tayyip Erdoğan Bişkek Kırgız-Türk Dostluk Devlet Hastanesinin de sağlık alanındaki işbirliğinin önemli örneklerinden biri olduğunu kaydetti.

Zorlu, hazırlanan kitabı iki ülke arasındaki ilişkilerin geleceğine yönelik iradeyi yansıtan sembolik çalışmalardan biri olarak değerlendirdi.

Gündemde Ankara’daki Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi de var

Türkiye ile Kırgızistan arasındaki temasların yılın kalan bölümünde Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında da sürmesi bekleniyor. Türk Devletleri Teşkilatı 13. Devlet Başkanları Zirvesi, 29-30 Ekim 2026 tarihlerinde Ankara’da gerçekleştirilecek.

Zorlu, Ankara’daki zirvede Türk devletleri arasındaki işbirliğinin geleceğine yönelik önemli kararların alınmasının beklendiğini belirterek Türkiye-Kırgızistan ilişkilerini konu alan çalışmaların da bu kurumsal işbirliğinin toplumsal, akademik ve kültürel altyapısına katkı sunduğunu ifade etti.

“Bağımsızlığının 35. Yılında Türkiye-Kırgızistan İlişkileri” kitabı, böylece Kırgızistan’ın 1991’de bağımsızlığını kazanmasından günümüze kadar uzanan dönemi ve iki ülke arasındaki çok yönlü işbirliğini siyasi, ekonomik, kültürel ve akademik perspektiflerden bir araya getiren kapsamlı bir çalışma olarak yayımlanmış oldu.