Türkiye yapay zekâ fabrikaları kuracak: Hedef 10 milyar dolarlık yatırım

Türkiye, 2026-2030 dönemini kapsayan Yapay Zekâ Eylem Planı doğrultusunda hesaplama altyapısını büyütmek ve yapay zekâ yatırımlarını hızlandırmak amacıyla “Yapay Zekâ Büyüme Bölgeleri” ve bu bölgelerde faaliyet gösterecek “Yapay Zekâ Fabrikaları” kurmaya hazırlanıyor.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan plan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından haziran ayında kamuoyuna açıklanırken, 18 Ağustos 2026’da yayımlanarak yürürlüğe girdi. “Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet” başlıklı dört temel eksenden ve 16 öncelikli eylemden oluşan yol haritasıyla Türkiye’nin yapay zekâ teknolojilerinde üretici ve ihracatçı ülkeler arasında yer alması amaçlanıyor.

Plan kapsamında kamu kaynakları ile özel sektör yatırımlarının ortak hedefler doğrultusunda harekete geçirilmesiyle 1 trilyon lirayı aşan ekonomik değer oluşturulması öngörülüyor.

Yapay zekâ yatırımlarına hazır bölgeler kurulacak

Yapay Zekâ Büyüme Bölgeleri, büyük ölçekli veri merkezi ve hesaplama yatırımlarının ihtiyaç duyduğu enerji ve dijital altyapının önceden hazırlandığı alanlar olarak tasarlanacak.

Bu bölgelerde kesintisiz enerji, yüksek kapasiteli bağlantı altyapısı ve yatırım süreçlerini hızlandıracak mekanizmaların oluşturulması hedefleniyor. Böylece yüksek enerji ve hesaplama kapasitesi gerektiren yapay zekâ yatırımlarının daha kısa sürede hayata geçirilmesi amaçlanıyor.

Eylem Planı’na göre 2028 sonuna kadar en az 5 Yapay Zekâ Büyüme Bölgesi ilan edilecek. Bunlardan en az 3’ünün aynı tarihe kadar faaliyete geçirilmesi planlanıyor. Ayrıca ülkenin farklı bölgelerinde en az 3 Bölgesel Mükemmeliyet Merkezi kurulması hedefleniyor.

Yapay zekâ fabrikaları aynı altyapıda hizmet verecek

Büyüme bölgelerinin içerisinde çok sayıda kullanıcının aynı altyapıdan yararlanabileceği yapay zekâ fabrikaları oluşturulacak. Bu tesislerde yüksek performanslı hesaplama ve depolama kapasitesi; veri alanları, model geliştirme araçları, test ortamları ve ürünleştirme hizmetleriyle bir araya getirilecek.

Yapay zekâ fabrikalarının özellikle kendi yüksek maliyetli hesaplama altyapısını kurma imkânı bulunmayan KOBİ’ler, girişimler ve araştırmacılara hizmet vermesi planlanıyor.

Bölgesel mükemmeliyet merkezleri ise üniversiteler, teknoparklar, TEKMER’ler ve sanayi kuruluşlarının oluşturacağı yapılar üzerinden işletilerek bu kapasitenin ülke geneline yayılmasına katkı sağlayacak.

KOBİ’lere en az 1000 yapay zekâ kuponu

Eylem Planı kapsamında işletmelerin yapay zekâ çözümlerini daha kolay geliştirebilmesi için “yapay zekâ kuponu” desteği de uygulanacak.

Programın ilk 12 ayında KOBİ’ler için en az 1000 kupon sağlanması öngörülüyor. Desteklenen projelerin en az yarısının pilot uygulamaya, üçte birinin ise kalıcı ürüne dönüşmesi hedefleniyor.

Ayrıca “Herkes İçin GPU” programıyla başlangıçta yıllık en az 2 milyon GPU-saat hesaplama kredisi sağlanması, bu kapasitenin 2028 sonuna kadar yıllık en az 20 milyon GPU-saate çıkarılması planlanıyor.

2030 hedefi en az 1 gigavat kapasite

Türkiye’nin yapay zekâ altyapısındaki temel hedeflerden biri de veri merkezi kapasitesinin önemli ölçüde artırılması olacak. Eylem Planı kapsamında veri merkezi kurulu gücünün 2030 yılına kadar en az 1 gigavata çıkarılması hedefleniyor.

Yeni altyapıda enerji verimliliğinin yanı sıra düşük karbonlu elektrik kullanımının da izlenmesi planlanıyor. Böylece yapay zekânın giderek büyüyen enerji ihtiyacının sürdürülebilir kaynaklarla karşılanması amaçlanıyor.

10 milyar dolarlık özel yatırım hedefleniyor

Türkiye, veri merkezi, bulut ve yapay zekâ altyapılarında 2030’a kadar özel sektör ağırlıklı en az 10 milyar dolarlık yatırımı harekete geçirmeyi hedefliyor.

Finansman tarafında ise en az 10 milyar liralık Ulusal Yapay Zekâ Araştırma Fonu ile 15 milyar lira büyüklüğünde Yapay Zekâ Büyüme Fonu oluşturulması planlanıyor.

Hükümet, büyüme bölgeleri, hesaplama altyapısı, KOBİ destekleri ve özel sektör yatırımlarının birlikte devreye alınmasıyla Türkiye’nin yapay zekâyı yalnızca kullanan değil, kendi modellerini ve teknolojilerini geliştiren bir ülke konumuna taşınmasını amaçlıyor.