Venezuela petrolünde yeni dönem: 17 saha için 100 yıllık imtiyaz

Beyaz Saray, Venezuela’daki 17 petrol sahasını kapsayan yeni enerji anlaşmasının ayrıntılarını açıkladı. North American Blue Energy Partners’a 100 yıllık işletme imtiyazı verilirken, ABD hükümeti şirkette yüzde 35 hisse hakkı ve petrol üretiminde öncelikli satın alma yetkisi elde edecek.

ABD ile Venezuela arasındaki anlaşmada NABEP’e 17 petrol sahasında 100 yıllık imtiyaz verildi. ABD hükümeti şirkette yüzde 35 hisse hakkı elde edecek.

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Venezuela’nın petrol sektörüne yönelik büyük çaplı anlaşmanın ayrıntılarını açıkladı. Anlaşmanın merkezinde Venezuela’da faaliyet gösteren özel petrol şirketi North American Blue Energy Partners (NABEP) bulunuyor.

Beyaz Saray’a göre Venezuela’nın geçici yönetimi, NABEP’e toplam 17 petrol sahasında 100 yıllık işletme imtiyazı verdi. Söz konusu sahalarda yaklaşık 65 milyar varil kanıtlanmış petrol rezervi bulunduğu belirtiliyor. Bu miktar Venezuela’nın toplam kanıtlanmış rezervlerinin yaklaşık beşte birine karşılık geliyor.

Anlaşma, petrol rezervlerinin mülkiyetinin doğrudan ABD’ye devredilmesi anlamına gelmiyor. Washington ise şirket üzerindeki yönetim ve satın alma hakları nedeniyle düzenlemeyi ABD’nin rezervler üzerinde güçlü ekonomik kontrol elde etmesi olarak tanımlıyor.

Pentagon’a yüzde 35 hisse

Anlaşma kapsamında ABD Savunma Bakanlığına bağlı Stratejik Sermaye Ofisi, NABEP’in ana şirketinde yüzde 35 hisse hakkına sahip olacak.

ABD Dışişleri Bakanlığı ise şirketin üreteceği petrolün yüzde 20’sini üretim maliyetinden satın alma hakkı elde edecek. Kalan yüzde 80’lik üretimde de Washington’a öncelikli satın alma hakkı tanınacak.

Beyaz Saray, yönetim kuruluna ilişkin önemli kararlarda ABD hükümetine yetki verileceğini, şirketin çoğunlukla Amerikalı yöneticilerden oluşan bir yönetim yapısına sahip olacağını açıkladı.

Anlaşmanın ABD tarafındaki imzacıları Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Savunma Bakanı Pete Hegseth oldu.

100 milyar dolarlık yatırım planı

NABEP, Venezuela’nın uzun süredir yatırım eksikliği yaşayan petrol altyapısının yenilenmesi ve üretimin artırılması için 100 milyar dolara kadar yatırım yapmayı planlıyor.

Şirketin mevcut günlük üretiminin 200 bin varilin üzerinde olduğu belirtilirken, kısa vadede üretimin günlük 1 milyon varilin üzerine çıkarılması hedefleniyor.

Beyaz Saray’ın hesaplamalarına göre şirketin ilk 25 yılda Venezuela’ya yaklaşık 200 milyar dolar vergi ve imtiyaz ödemesi yapması bekleniyor.

Washington, anlaşmanın Amerikan vergi mükelleflerine doğrudan maliyet oluşturmayacağını savunuyor.

Trump: Exxon ve Chevron Venezuela’ya giriyor

Trump, Beyaz Saray’daki açıklamasında Amerikan enerji şirketlerinin Venezuela’daki faaliyetlerini genişleteceğini söyledi.

ExxonMobil ve Chevron’u örnek gösteren Trump, büyük petrol şirketlerinin yeni projeler için teklif verdiğini belirtti.

Chevron halihazırda Venezuela’da faaliyet gösterirken ExxonMobil’in olası dönüşü dikkat çekiyor. Exxon, yaklaşık 20 yıl önce Hugo Chavez yönetiminin şirket varlıklarını millileştirmesinin ardından ülkeden ayrılmıştı.

Şirket yönetimi daha önce Venezuela’da uzun vadeli yatırım yapılabilmesi için daha güçlü hukuki güvenceler gerektiğini belirtmişti. ExxonMobil, Trump’ın son açıklamasına ilişkin henüz kesin bir yatırım kararı duyurmadı.

Dünyanın en büyük petrol rezervlerinden biri

Venezuela yaklaşık 300 milyar varili aşan kanıtlanmış petrol rezerviyle dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip ülkesi konumunda bulunuyor.

Ancak yıllarca süren yaptırımlar, yatırım eksikliği, siyasi kriz ve petrol altyapısındaki bozulma nedeniyle üretim kapasitesi rezerv büyüklüğünün oldukça altında kaldı.

Yeni anlaşmada yer alan 65 milyar varillik rezerv, ABD’nin kendi topraklarındaki yaklaşık 46 milyar varillik kanıtlanmış petrol rezervinden daha yüksek bir miktara karşılık geliyor.

Trump yönetimi, Venezuela üretiminin yükselmesinin ABD rafinerilerine daha fazla ağır ham petrol sağlayacağını ve enerji fiyatlarını aşağı çekebileceğini savunuyor.

Anlaşmanın etkisi yıllar sürebilir

Petrol sektörü uzmanları ise Venezuela’nın üretimini kısa sürede milyonlarca varil artırmasının kolay olmayacağına dikkat çekiyor.

Ülkenin boru hatları, elektrik altyapısı, rafinerileri ve petrol sahalarında büyük ölçekli modernizasyon yatırımlarına ihtiyaç bulunuyor. Venezuela petrolünün ağır ve yüksek sülfürlü yapısı da üretim ve rafinaj maliyetlerini artırıyor.

Anlaşmanın hukuki yapısı da tartışma yaratıyor. Gelecekte Venezuela veya ABD’de göreve gelecek yönetimlerin 100 yıllık imtiyazları ve ABD hükümetinin özel şirketteki payını yeniden değerlendirebileceği belirtiliyor.

Buna rağmen Trump yönetimi anlaşmayı hem Venezuela petrol üretimini yeniden canlandıracak hem de ABD’nin enerji arzındaki etkisini güçlendirecek stratejik bir adım olarak görüyor.