ABD’den İran’a Yeni Yaptırım Dalgası: Riyal Tarihi Dipte

ABD yönetimi, İran’ın petrol gelirleri ve küresel finans bağlantılarını hedef alan yeni ekonomik baskı kampanyasını başlattı. Yaklaşık 60 kişi, şirket ve geminin yaptırım listesine alınmasının ardından İran riyali serbest piyasada dolar karşısında 2 milyon seviyesinin üzerine çıkarak tarihi düşük seviyelerde işlem gördü.

ABD, İran’a yönelik yeni ekonomik yaptırım kampanyasını başlattı. Yaklaşık 60 hedef listeye alınırken dolar serbest piyasada 2,03 milyon riyale kadar yükseldi.

ABD, İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmak amacıyla yeni ve geniş kapsamlı bir yaptırım kampanyası başlattı. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, 24 Ağustos’ta duyurduğu “Operation Economic Outcast” kapsamında İran’ın petrol gelirlerini, finansal bağlantılarını ve yaptırımları aşmak için kullandığı uluslararası ticaret ağlarını hedef alacaklarını açıkladı.

ABD Hazine Bakanlığı, ilk aşamada farklı ülkelerde bulunan yaklaşık 60 kişi, şirket ve gemiyi yaptırım listesine aldı. Washington ayrıca dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve denizcilik sektörlerinde İran’la iş yapan yabancı kişi ve kuruluşların gelecekte ikincil yaptırımlarla karşılaşabileceğini bildirdi.

Bessent, İran’la ticari ilişkilerini sürdüren ülkelere faaliyetlerini sonlandırmaları için belirli süreler verileceğini söyledi. Ancak ABD yönetimi, özellikle İran petrol ticaretinde rol oynadığı düşünülen büyük Çinli finans kuruluşlarına bu aşamada doğrudan yaptırım uygulamadı. Reuters’a göre Washington, daha ağır ikincil yaptırımları hemen devreye sokmak yerine ticaret ortaklarına uyum süresi tanımayı tercih etti.

Riyal 2 milyon seviyesini aştı

Yeni ekonomik baskı hamlesinin açıklandığı dönemde İran para birimindeki değer kaybı da hızlandı. Serbest piyasa verilerine göre dolar 24 Ağustos’ta 2 milyon 30 bin riyale kadar yükselerek tarihi zirvesini gördü.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının başladığı 28 Şubat öncesinde dolar yaklaşık 1 milyon 660 bin riyal seviyesindeydi. Buna göre doların riyal karşısındaki fiyatı savaş döneminde yaklaşık yüzde 22 yükseldi. Bu değişim, riyalin dolar cinsinden değerinde yaklaşık yüzde 18’lik kayba karşılık geliyor.

Yıl başındaki seviyeler dikkate alındığında ise doların riyal karşısındaki fiyatındaki yükseliş yüzde 40’ın üzerine çıkıyor. İran ekonomisi aynı zamanda yüksek enflasyon, azalan petrol gelirleri, dış ticaretteki sorunlar ve ABD’nin uyguladığı deniz ablukasının etkileriyle mücadele ediyor. Reuters’ın ağustos verilerine göre İran’da yıllık enflasyon temmuz ayında yüzde 66’ya, gıda fiyatlarındaki artış ise yüzde 128’e ulaşmıştı.

“Azami baskı” politikası yeniden sertleşti

Donald Trump yönetimi, İran’a yönelik “azami baskı” politikasını ilk başkanlık döneminde 2018’de yoğunlaştırmıştı. Trump’ın yeniden göreve gelmesinin ardından politika 4 Şubat 2025’te imzalanan başkanlık memorandumu ile resmen yeniden yürürlüğe konuldu. Washington, İran’ın petrol gelirlerini azaltmayı, yaptırım kapsamındaki finansal ağlarını küresel sistemden çıkarmayı ve nükleer programı üzerindeki baskıyı artırmayı hedeflediğini açıklamıştı.

Son kampanyayla bu politikanın kapsamı daha da genişletildi. Bessent, İran’ın petrol satışından elde ettiği gelirin finans sistemine aktarılmasını sağlayan kuruluşların da hedef alınacağını belirterek hiçbir ülkenin ABD yaptırımlarının erişimi dışında olmadığını söyledi.

İran yönetimi ise yeni yaptırımların ülkeyi Washington’ın taleplerini kabul etmeye zorlamayacağını savundu. Tahran, ekonomik baskıya karşılık verme hakkını saklı tuttuğunu açıklarken, Washington’ın yeni politikasını ekonomik savaş olarak nitelendirdi.

ABD’nin önümüzdeki günlerde İran’la bağlantılı bazı finans kuruluşlarına yönelik yeni yaptırımlar açıklaması beklenirken, riyalin seyri ve petrol ihracatındaki gelişmeler İran ekonomisi üzerindeki baskının ne kadar derinleşeceğini belirleyecek.